Phần 7: Hành trình cuối cùng của Phao-lô và sự hoàn tất kinh điển
Từ lúc bắt đầu hành trình thứ năm và cũng là cuối cùng của Phao-lô đến khi hoàn tất kinh điển của toàn bộ Kinh Thánh, kèm theo phần lược khảo ngắn gọn về lịch sử Hội thánh của các tín đồ Đấng Christ cho đến thời hiện tại.
Phao-lô viết thư cho người Hê-bơ-rơ
Trong khi chờ Ti-mô-thê tại Y-ta-li, Phao-lô viết chìa khóa để hiểu Cựu Ước, tức thư gửi cho người Hê-bơ-rơ. Ông viết thư ấy để dùng chính Kinh Thánh của dân Giu-đa mà chứng minh cho họ về nhân tính, thần tính, sự chuộc tội và sự cầu thay của Đấng Christ, về sự cao trọng hơn của Tin Lành so với Luật pháp, cùng mục đích và ý định thật sự của những thể chế do Môi-se thiết lập.
62 sau Công nguyên
Vietnamese Cadman Bible (VIE1934)
Cả hai sự mặc khải đều đến từ cùng một Đức Chúa Trời
Phao-lô mở đầu bằng lời khẳng định rằng sự mặc khải cho người Giu-đa và sự mặc khải cho các tín đồ Đấng Christ đều do cùng một Đức Chúa Trời ban, rồi kết luận rằng vì thế hai sự mặc khải ấy phải hòa hợp và giải thích lẫn nhau. Tin Lành được tuyên bố là cao trọng hơn, vì được ban qua Con Đức Chúa Trời đã được hứa, là Đấng được lập làm Đấng kế tự muôn vật. Ngài là vinh quang được bày tỏ và hình ảnh nhập thể của Cha vô hình, tức Đức Chúa Trời toàn năng, và Ngài dùng quyền năng mình nâng đỡ vũ trụ. Sau khi dâng chính mình làm của lễ chuộc tội cho loài người, Ngài đã trở về trong nhân tính mình với sự uy nghiêm bên Cha, vốn thuộc về thần tính Ngài từ trước khi thế gian được dựng nên.
1 Đời xưa, Đức Chúa Trời đã dùng các đấng tiên tri phán dạy tổ phụ chúng ta nhiều lần nhiều cách, 2 rồi đến những ngày sau rốt nầy, Ngài phán dạy chúng ta bởi Con Ngài, là Con mà Ngài đã lập lên kế tự muôn vật, lại bởi Con mà Ngài đã dựng nên thế gian;
3 Con là sự chói sáng của sự vinh hiển Đức Chúa Trời và hình bóng của bản thể Ngài, lấy lời có quyền phép Ngài nâng đỡ muôn vật; sau khi Con làm xong sự sạch tội, bèn ngồi bên hữu Đấng tôn nghiêm ở trong nơi rất cao,
Con cao trọng hơn các thiên sứ
Để chứng minh luận điểm của mình về địa vị cao trọng của Đấng Christ trên mọi loài thọ tạo, Phao-lô khẳng định thần tính của Con Đức Chúa Trời, khác biệt và cao hơn bản tính của các thiên sứ. Danh Ngài cao trọng hơn danh họ do quyền thừa kế, hay quyền vốn có (Thi-thiên 2:2). Ngài được các thiên sứ thờ lạy (Thi-thiên 97:7); họ là những thần hầu việc và tôi tớ của Ngài (Thi-thiên 104:4). Quyền cai trị của Ngài bao trùm cả hai thế giới và còn đến đời đời. Vì lòng yêu sự công bình, được bày tỏ qua sự nhập thể và sự chết của Ngài, Ngài được xức dầu trong nhân tính bằng các ân tứ của Đức Thánh Linh, trổi hơn mọi tiên tri, thầy tế lễ và vua đã đến trước Ngài, và Ngài kết hợp cả ba chức vụ ấy trong chính mình. Để chứng minh thêm sự cao trọng của Đấng Christ, đồng thời loại bỏ quan niệm sai lầm rằng các thiên sứ đã góp phần tạo dựng thế gian, Phao-lô dùng lời Đa-vít (Thi-thiên 102:25–27) mà khẳng định rằng Đấng Christ đã dựng nên cả trời và đất. Ngài sẽ dẹp bỏ chúng và thay bằng trời mới đất mới, nhưng Ngài sẽ không hề thay đổi và về bản thể vẫn y nguyên cho đến đời đời. Đấng Christ cao trọng hơn các thiên sứ, vì chính Cha chưa hề ban cho ai trong số họ địa vị làm Con (Thi-thiên 110:1) cùng quyền cai trị muôn vật: họ là những thần hầu việc, phục dưới quyền Ngài và được Ngài sai dùng vì ích lợi của loài người.
4 vậy được hưởng danh cao hơn danh thiên sứ bao nhiêu, thì trở nên cao trọng hơn thiên sứ bấy nhiêu.
5 Vả, Đức Chúa Trời há có bao giờ phán cùng thiên sứ nào rằng: Ngươi là Con ta, Ngày nay ta đã sanh ngươi? Lại há có khi nào phán: Ta sẽ làm Cha người, Người sẽ làm Con ta?
6 Còn khi Ngài đưa Con đầu lòng mình vào thế gian, thì phán rằng: Mọi thiên sứ của Đức Chúa Trời phải thờ lạy Con.
7 Nói về thiên sứ thì Ngài phán rằng: Đức Chúa Trời làm cho thiên sứ Ngài như gió, Và tôi tớ Ngài như ngọn lửa.
8 Nhưng nói về Con thì lại phán rằng: Hỡi Đức Chúa Trời, ngôi Chúa còn mãi đời nọ qua đời kia, Quyền bính của nước Chúa là quyền bính ngay thẳng. 9 Chúa ưa điều công bình, ghét điều gian ác; Cho nên, hỡi Chúa, Đức Chúa Trời của Chúa lấy dầu vui mừng xức cho, Khiến Chúa trổi hơn kẻ đồng loại mình.
10 Lại có phán: Hỡi Chúa, ban đầu trước hết Chúa đã dựng nền đất, Và các từng trời cũng là công việc của tay Chúa. 11 Trời đất sẽ hư đi, nhưng Chúa hằng có; Trời đất sẽ cũ đi như cái áo; 12 Ngài sẽ cuốn nó lại như cái áo choàng, Rồi trời đất sẽ biến đổi, Nhưng Chúa vẫn y nguyên, Các năm của Chúa không hề cùng.
13 Đức Chúa Trời há có bao giờ phán cùng thiên sứ nào rằng: Hãy ngồi bên hữu ta, Cho đến chừng nào ta để kẻ thù nghịch làm bệ dưới chân ngươi?
14 Các thiên sứ há chẳng phải đều là thần hầu việc Đức Chúa Trời, đã được sai xuống để giúp việc những người sẽ hưởng cơ nghiệp cứu rỗi hay sao?
Lời cảnh báo phải chú tâm đến Tin Lành
Áp dụng lập luận trước đó, Phao-lô cho thấy Tin Lành của Đấng Christ đòi hỏi sự chú tâm và vâng phục hết mực. Từ những hình phạt giáng trên con cháu Y-sơ-ra-ên thời xưa đã lìa bỏ đức tin, ông kết luận rằng những ai lìa bỏ Tin Lành sẽ chịu sự đoán phạt nặng hơn. Vì Tin Lành đem lại những hy vọng lớn hơn về sự cứu rỗi. Tin Lành ấy trước hết được chính Đấng Christ bày tỏ, rồi được các sứ đồ, những người đã nhận lãnh từ Ngài, xác chứng cho loài người, trong khi Đức Chúa Trời dùng các phép lạ và những ân tứ của Đức Thánh Linh Ngài mà làm chứng cho lẽ thật ấy. Lời chứng này lớn hơn lời chứng của các thiên sứ, vì thế giới hầu đến mà Tin Lành hứa ban không phục dưới quyền các thiên sứ, nhưng phục dưới quyền Đấng Christ.
1 Vậy nên, chúng ta phải càng giữ vững lấy điều mình đã nghe e kẻo bị trôi lạc chăng. 2 Vì nếu lời thiên sứ rao truyền đã vững chắc và sự trái phép nghịch mạng đã được báo ứng xứng đáng rồi, 3 mà nếu ta còn trễ nải sự cứu rỗi lớn dường ấy, thì làm sao tránh cho khỏi được? -là sự cứu rỗi Chúa truyền ra trước hết, rồi có những kẻ nghe chứng nghiệm nó cho chúng ta, 4 Đức Chúa Trời cũng dùng những dấu kỳ sự lạ và đủ thứ phép mầu, lại dùng sự ban cho của Đức Thánh Linh mà Ngài đã theo ý muốn mình phát ra, để làm chứng với các kẻ đó.
5 Vả, thế gian hầu đến mà chúng ta nói đó, Đức Chúa Trời chẳng từng khiến nó phục dưới quyền các thiên sứ.
Đấng Christ được làm nên thấp hơn các thiên sứ
Nhắc đến những lời phản bác của các giáo sư người Giu-đa chống lại thần tính của Đấng Christ, Phao-lô dùng lời mặc khải của Đức Chúa Trời (Thi-thiên 8:4–6) mà chứng minh rằng đã có lời báo trước: Đấng vốn là Đức Chúa Trời sẽ thăm viếng loài người và được làm nên thấp hơn các thiên sứ, để muôn vật được đặt dưới quyền Ngài. Hiện nay muôn vật chưa phục dưới quyền Ngài, vì những người và thiên sứ gian ác vẫn chưa bị quyền năng Ngài khuất phục. Nhưng Đức Chúa Jêsus, trong hình thể loài người, đã nếm sự chết vì mọi người và được đội mão triều vinh hiển, tôn trọng; những điều ấy đủ chứng minh rằng cuối cùng quyền năng Ngài sẽ thắng hơn.
6 Nhưng có kẻ đã làm chứng rằng: Loài người là gì, mà Chúa nhớ đến? Con người là ai, mà Chúa săn sóc đến? 7 Chúa đã đặt Người ở dưới thiên sứ một chút; Cho Người đội mão triều vinh hiển tôn trọng; 8 Và đặt mọi vật dưới chân người. Đức Chúa Trời đã khiến mọi vật phục Đức Chúa Jêsus như vậy; thì chẳng để cho một vật nào chẳng phục Ngài; song hiện nay chúng ta chưa thấy mọi vật phục Ngài. 9 Nhưng Đức Chúa Jêsus nầy, mà đã ở dưới các thiên sứ một chút, chúng ta thấy Ngài, vì sự chết Ngài đã chịu được đội mão triều vinh hiển tôn trọng. Ấy vậy, bởi ân điển của Đức Chúa Trời, Đức Chúa Jêsus đã vì mọi người nếm sự chết.
Vì sao Đấng Christ mang lấy bản tính chúng ta
Phao-lô cho thấy những ích lợi do sự nhập thể và sự chết của Đấng Christ đem lại. Đó là phương cách Đức Chúa Trời đã định để cứu chuộc loài người, hầu cho cả Đấng làm nên thánh, hay làm sự chuộc tội, lẫn những người được nên thánh đều có cùng một bản tính. Vì lẽ đó, như Đa-vít đã báo trước (Thi-thiên 22:22, 26), Ngài không hổ thẹn mà gọi họ là anh em. Nhờ sự nhập thể của Ngài, anh em Ngài được đưa vào một mối quan hệ mới với cùng một Cha trên trời, như Ê-sai đã báo trước (Ê-sai 8:18). Vì những con cái mà Đấng Christ sẽ cứu đều phải chết, nên Đấng Christ, Đấng sẽ chết thay cho họ, phải cùng mang bản tính ấy. Với tư cách đại diện cho họ, Ngài sẽ đánh đổ ma quỉ, kẻ có quyền đem tội lỗi và sự chết đến cho cả loài người, và giải thoát họ khỏi ách nô lệ của nó. Vì Ngài không nắm lấy các thiên sứ để cứu chuộc họ, nhưng cứu dòng dõi Áp-ra-ham khỏi sự hủy diệt. Đấng Christ được làm nên giống anh em mình là điều thích hợp, để Ngài có thể làm thầy tế lễ thượng phẩm trung tín trong những việc thuộc về Đức Chúa Trời, gìn giữ luật pháp, sự thờ phượng, sự công bình và lòng thương xót của Ngài, đồng thời làm sự chuộc tội cho loài người. Ngài giải thoát họ khỏi sự gian ác và quyền lực của tội lỗi, và nhờ huyết mình mà giành cho họ cơ nghiệp trên trời. Vì chính Ngài đã chịu những thử thách và đau khổ của bản tính loài người, nên Ngài càng có thể giúp đỡ những người bị cám dỗ và xét đoán những yếu đuối, bất toàn của bản tính ấy. Kết luận là sự nhập thể và sự chết của Ngài không phải là lý lẽ chứng tỏ Ngài thấp hơn các tiên tri hay thiên sứ: Ngài đã mang lấy bản tính loài người để cứu chuộc loài người, mà thần tính Ngài không hề suy giảm.
10 Thật, Đấng mà muôn vật hướng về Ngài và bởi Ngài, vì muốn đem nhiều con đến sự vinh hiển, thì đã khiến Đấng làm cội rễ sự cứu rỗi của những con ấy, nhờ sự đau đớn mà nên trọn lành, là phải lắm. 11 Vì Đấng làm nên thánh và kẻ được nên thánh, đều bởi một Cha mà ra. Cho nên Ngài không thẹn mà gọi những kẻ đó là anh em, 12 khi Ngài có phán: Tôi sẽ truyền danh Chúa cho anh em tôi; Và ngợi khen Chúa ở giữa hội.
13 Ngài lại phán: Ta sẽ phó thác ta cho Chúa. Lại phán: Ta đây, ta với các con cái mà Đức Chúa Trời đã ban cho ta.
14 Vậy thì, vì con cái có phần về huyết và thịt, nên chính Đức Chúa Jêsus cũng có phần vào đó, hầu cho Ngài bởi sự chết mình mà phá diệt kẻ cầm quyền sự chết, là ma quỉ, 15 lại cho giải thoát mọi người vì sợ sự chết, bị cầm trong vòng tôi mọi trọn đời.
16 Vì quả thật không phải Ngài đến vùa giúp các thiên sứ, bèn là vùa giúp dòng dõi của Áp-ra-ham. 17 Nhân đó, Ngài phải chịu làm giống như anh em mình trong mọi sự, hầu cho đối với Đức Chúa Trời, trở nên thầy tế lễ thượng phẩm, hay thương xót và trung tín, đặng đền tội cho chúng dân. 18 Vả, vì chính mình Ngài chịu khổ trong khi bị cám dỗ, nên có thể cứu những kẻ bị cám dỗ vậy.
Đấng Christ cao trọng hơn Môi-se
Sau khi chứng minh Đấng Christ cao trọng hơn các thiên sứ, Phao-lô nay cho thấy rằng, với tư cách sứ đồ và thầy tế lễ thượng phẩm của giao ước mới, Ngài cao trọng hơn Môi-se và A-rôn, là những sứ đồ và thầy tế lễ thượng phẩm của giao ước cũ. Môi-se trung tín coi sóc nhà Đức Chúa Trời (Dân-số Ký 12:7), tức con cháu Y-sơ-ra-ên thời xưa, với tư cách người dạy dỗ, người ban luật pháp và tiên tri. Qua các hình bóng và nghi lễ, ông làm chứng về Đức Chúa Jêsus Christ và Tin Lành của Ngài. Đấng Christ đáng được vinh hiển hơn Môi-se, vì Ngài là Chúa và là Đấng xây dựng ngôi nhà mà Môi-se chỉ là tôi tớ trong đó. Các Cơ-rê-tiên nay là nhà và gia đình của Đấng Christ, nếu họ cứ giữ đức tin nơi Ngài, cũng như những người thuộc dân Giu-đa biết vâng phục là môn đồ và nhà của Môi-se.
1 Bởi cớ đó, hỡi anh em thánh, là kẻ dự phần ơn trên trời gọi, hãy suy kỹ đến sứ giả và thầy tế lễ thượng phẩm mà chúng ta tin theo, tức là Đức Chúa Jêsus, 2 Ngài đã trung tín với Đấng đã lập Ngài, cũng như Môi-se trung tín với cả nhà Chúa vậy.
3 Vì Ngài đã được xưng là đáng vinh hiển cao trọng hơn Môi-se, chẳng khác nào thợ cất nhà được tôn trọng hơn chính cái nhà. 4 Vả, chẳng có một cái nhà nào không phải bởi có người dựng nên; mà Đấng đã dựng nên muôn vật, ấy là Đức Chúa Trời.
5 Còn về Môi-se, người đã trung tín trong cả nhà Chúa, như một kẻ tôi tớ, gọi đến làm chứng về điều ngày sau sẽ được rao giảng. 6 Nhưng Đấng Christ thì trung tín như con trai quản trị nhà Chúa; mà nhà Chúa tức là chúng ta, miễn là chúng ta giữ vững vàng cho đến cuối cùng lòng tin chắc và trông cậy, là sự chúng ta lấy làm vinh hiển.
Hãy coi chừng tấm lòng vô tín
Phao-lô áp dụng lập luận này cho người Hê-bơ-rơ bằng lời của Đức Thánh Linh (Thi-thiên 95:7–11) mà Đa-vít đã nói với dân Giu-đa thời ông. Rồi ông khuyên họ cẩn thận, kẻo chính họ cũng có lòng dữ và vô tín, khiến họ lìa bỏ Tin Lành của Đấng Christ. Họ phải khuyên bảo nhau để chống lại sự lừa dối của tội lỗi, hầu không chuộng Ê-díp-tô hơn Ca-na-an, chuộng ách nô lệ của thế gian hơn sự hầu việc Đức Chúa Trời (Dân-số Ký 14:3, 4). Chỉ những ai đứng vững trong đức tin mới được dự phần trong các phước lành của Tin Lành. Từ lời phán của Đức Thánh Linh, ông cho thấy họ phải bền đỗ và chú tâm ngay: nay Đức Thánh Linh dùng Tin Lành gọi họ vào sự yên nghỉ, như Ngài đã gọi con cháu Y-sơ-ra-ên thời xưa (Dân-số Ký 13:26; 14:1–31). Khi ấy cũng như bây giờ, có một số người còn sót lại đã tin, và lời hứa của Đức Chúa Trời được ứng nghiệm cho họ. Những kẻ không vâng phục và không tin, dù đã nhiều lần chứng kiến quyền năng Đức Chúa Trời, thì vì sự vô tín của mình mà bị lời thề ngăn không cho vào sự yên nghỉ đã hứa tại Ca-na-an (Giô-suê 5:6), và đã chết trong đồng vắng (Dân-số Ký 14:29). Ở đây Phao-lô ngụ ý rằng con cháu theo phần xác của Áp-ra-ham chỉ nhờ đức tin mới được thừa hưởng giao ước của ông.
7 Cho nên, như Đức Thánh Linh phán rằng: Ngày nay nếu các ngươi nghe tiếng Ngài, 8 Thì chớ cứng lòng, như lúc nổi loạn, Là ngày thử Chúa trong đồng vắng, 9 Là nơi tổ phụ các ngươi thấy công việc ta làm trong bốn mươi năm, Mà còn thử để dò xét ta! 10 Nhân đó, ta giận dòng dõi nầy, Và phán rằng: Lòng chúng nó lầm lạc luôn, Chẳng từng biết đường lối ta. 11 Nầy là lời thề mà ta lập trong cơn thạnh nộ, rằng: Chúng nó sẽ chẳng hề vào sự yên nghỉ của ta!
12 Hỡi anh em, hãy giữ lấy, kẻo ai trong anh em có lòng dữ và chẳng tin mà trái bỏ Đức Chúa Trời hằng sống chăng. 13 Nhưng hằng ngày anh em hãy khuyên bảo lẫn nhau, đang khi còn gọi là “Ngày nay,” hầu cho trong anh em không ai bị tội lỗi dỗ dành mà cứng lòng.
14 Vì chúng ta đã được dự phần với Đấng Christ, miễn là giữ lòng tin ban đầu của chúng ta cho vững bền đến cuối cùng, 15 trong khi còn nói rằng: Ngày nay nếu các ngươi nghe tiếng Ngài, Thì chớ cứng lòng, như lúc nổi loạn.
16 Vả, ai là kẻ nghe tiếng Ngài rồi nổi loạn, há chẳng phải những người nhờ Môi-se dẫn ra khỏi xứ Ê-díp-tô sao? 17 Đức Chúa Trời đã giận ai trong bốn mươi năm? Há chẳng phải giận những kẻ phạm tội, mà thây họ đã ngã trong đồng vắng sao? 18 Ngài lại thề với ai rằng không được vào sự yên nghỉ của Ngài? Há chẳng phải với những người không vâng lời sao? 19 Vả, chúng ta thấy những người ấy không thể vào đó được vì cớ không tin.