Mên-chi-xê-đéc, hình bóng của Đấng Christ

Phao-lô trở lại chủ đề của mình, là sự cao trọng của chức tế lễ Đấng Christ so với chức tế lễ A-rôn, và tìm cách dẫn họ tiến đến sự trọn vẹn trong những lẽ mầu nhiệm sâu xa hơn của Tin Lành bằng cách đối chiếu Mên-chi-xê-đéc với Đấng Christ (Sáng-thế Ký 14:18). Ông cho thấy Mên-chi-xê-đéc không có cha, không có mẹ: nguồn gốc và gia phả của người không được ghi lại, cũng không nhắc đến khởi đầu hay kết thúc của đời sống hoặc chức tế lễ của người. Vì vậy, chức tế lễ ấy có thể được xem là còn đến đời đời, giống như chức tế lễ của Con Đức Chúa Trời. Vì địa vị của người cao hơn, Áp-ra-ham, người đứng đầu các tổ phụ, đã nộp một phần mười cho người. Các thầy tế lễ được Đức Chúa Trời chỉ định nhận một phần mười từ anh em mình là những người Lê-vi, không phải vì họ có dòng dõi cao quý hơn, mà để làm phần cấp dưỡng cho họ (Dân-số Ký 18:24–31). Nhưng Mên-chi-xê-đéc, vốn không thuộc dòng họ A-rôn, đã nhận một phần mười từ Áp-ra-ham với tư cách thầy tế lễ của mọi người. Là người đại diện cho Đấng Christ, thầy tế lễ thượng phẩm của loài người, người chúc phước cho người nắm giữ các lời hứa, làm hình bóng báo trước về Đấng mà qua Ngài các lời hứa sẽ được ứng nghiệm; bằng hành động ấy, người bày tỏ địa vị cao trọng hơn của mình cả trong tư cách vua lẫn thầy tế lễ. Dưới luật pháp của người Giu-đa, một phần mười được nộp cho những người bị sự chết cất đi và liên tục được thay thế. Nhưng trong thời kỳ các tổ phụ, một phần mười được nhận bởi một người có sự sống vô tận (Thi-thiên 110:4), và do đó có chức tế lễ không thay đổi. Lê-vi, người được truyền phải nhận một phần mười, đã nộp một phần mười và được Mên-chi-xê-đéc chúc phước qua Áp-ra-ham, vì lúc ấy ông vẫn còn ở trong lòng tổ phụ mình.

62 sau Công nguyên

Vietnamese Cadman Bible (VIE1934)

Hê-bơ-rơ 7:1–10

1 Vả, Mên-chi-xê-đéc đó là vua của Sa-lem, thầy tế lễ của Đức Chúa Trời rất cao, đã đi rước Áp-ra-ham và chúc phước cho, trong khi người thắng trận các vua trở về; 2 Áp-ra-ham đã lấy một phần mười về mọi của cải mình mà dâng cho vua; theo nghĩa đen tên vua ấy, trước hết là vua sự công bình, lại là vua của Sa-lem nữa, nghĩa là vua bình an; 3 người không cha, không mẹ, không gia phổ; không có ngày đầu mới sanh, cũng không có ngày rốt qua đời, như vậy là giống Con Đức Chúa Trời, -Mên-chi-xê-đéc nầy làm thầy tế lễ đời đời vô cùng.

4 Hãy nghĩ xem, chính tiên tổ là Áp-ra-ham đã lấy một phần mười trong những vật rất tốt của mình chiếm được mà dâng cho vua, thì vua tôn trọng là dường nào. 5 Những con cháu họ Lê-vi chịu chức tế lễ, theo luật, có phép thâu lấy một phần mười của dân, nghĩa là của anh em mình, vì chính họ cũng từ Áp-ra-ham mà ra. 6 Nhưng vua vốn không phải đồng họ, cũng lấy một phần mười của Áp-ra-ham và chúc phước cho kẻ được lời hứa. 7 Vả, người bực cao chúc phước cho kẻ bực thấp, ấy là điều không cãi được.

8 Lại, đằng nầy, những kẻ thâu lấy một phần mười đều là người hay chết: còn đằng kia, ấy là kẻ mà có lời làm chứng cho là người đang sống. 9 Lại có thể nói rằng Lê-vi là kẻ thâu lấy một phần mười đó, chính mình người cũng bởi Áp-ra-ham mà đóng một phần mười; 10 vì lúc Mên-chi-xê-đéc đi đón tiên tổ, thì Lê-vi còn ở trong lòng tổ phụ.

Chức tế lễ mới có nghĩa là luật pháp mới

Phao-lô cho thấy luật pháp và chức tế lễ của người Lê-vi kém hơn, vì một thể chế khác và một ban tế lễ khác thay thế chúng. Chức tế lễ của người Lê-vi không thể đạt đến sự trọn vẹn, hay mục đích mà chức ấy được lập nên: sự tha tội nhờ một sự chuộc tội đầy đủ. Vì vậy, một thầy tế lễ khác đã được hứa ban, theo ban tế lễ nguyên thủy của Mên-chi-xê-đéc, vốn là một hình bóng (có trước luật pháp 400 năm), chứ không theo ban A-rôn. Khi chức tế lễ thay đổi, luật pháp làm nền tảng cho chức ấy cũng phải thay đổi. Vì Đấng Christ, là Đấng mà những điều này nói đến (Thi-thiên 110:4), thuộc chi phái Giu-đa, vốn không có quyền hầu việc nơi bàn thờ của người Giu-đa. Việc cả luật pháp lẫn chức tế lễ đều phải thay đổi lại càng rõ hơn, vì đã có lời báo trước rằng một thầy tế lễ khác sẽ dấy lên giống như Mên-chi-xê-đéc. Ngài được lập không theo luật pháp, vốn phù hợp với bản tính xác thịt của con người và dẫn đến sự chết, nhưng theo quyền năng của một thể chế trọn vẹn hơn, hứa ban chức tế lễ và sự sống vô cùng, như chính Đức Chúa Trời đã phán.

Hê-bơ-rơ 7:11–17

11 Nếu có thể được sự trọn vẹn bởi chức tế lễ của người Lê-vi (vì luật pháp ban cho dân đang khi còn dưới quyền chức tế lễ), thì cớ sao còn cần phải dấy lên một thầy tế lễ khác, lập theo ban Mên-chi-xê-đéc, không theo ban A-rôn? 12 Chức tế lễ đã thay đổi thì luật pháp cũng cần phải thay đổi.

13 Vả, Đấng mà những lời đó chỉ về, thuộc một chi phái khác, trong chi phái đó chưa từng có ai dự việc nơi bàn thờ. 14 Vì thật rõ ràng Chúa chúng ta ra từ Giu-đa, về chi phái ấy, Môi-se không nói điều chi về chức tế lễ.

15 Mọi điều đó càng thêm rõ hơn nữa, khi chúng ta thấy một thầy tế lễ khác dấy lên, giống như Mên-chi-xê-đéc, 16 lập lên không theo luật lệ của điều răn xác thịt, nhưng theo quyền phép của sự sống chẳng hay hư hay hết. 17 Vả, nầy là lời làm chứng cho Ngài rằng: Con làm thầy tế lễ đời đời Theo ban Mên-chi-xê-đéc.

Chức tế lễ được xác nhận bằng lời thề

Phao-lô tuyên bố rằng luật lệ trước kia về chức tế lễ bị bãi bỏ, vì yếu đuối và vô ích đối với mục đích cứu chuộc loài người. Luật pháp Môi-se không làm cho ai được trọn vẹn. Nhưng việc đem đến một sự trông cậy tốt hơn và một chức tế lễ tốt hơn đã làm cho luật pháp được trọn vẹn và đầy đủ, đồng thời cho phép mọi người, chứ không riêng thầy tế lễ thượng phẩm, đến gần bàn thờ của Đức Chúa Trời nhờ sự hy sinh của Đấng Christ. Chức tế lễ của Đấng Christ được biệt riêng bằng một lời thề, để cho thấy chức ấy không thể thay đổi và cao trọng hơn chức tế lễ được lập không có lời thề, chỉ trong một thời gian, để rồi được thay đổi theo ý muốn Đức Chúa Trời. Bởi lời thề long trọng này, Đức Chúa Jêsus được lập làm Đấng bảo đảm, hay bảo lãnh, cho một giao ước tốt hơn giao ước của Môi-se, là giao ước có nhiều thầy tế lễ vì sự chết cất họ đi. Nhưng chức tế lễ của Đấng Christ, được xác nhận bằng lời thề, không thể truyền cho người kế nhiệm nào, vì Ngài sống đời đời.

Hê-bơ-rơ 7:18–24

18 Như vậy, điều răn trước kia vì không quyền không ích nên đã bị bỏ rồi; 19 bởi chưng luật pháp không làm trọn chi hết, lại có một sự trông cậy hay hơn đem vào thay cho luật pháp, và bởi sự trông cậy đó chúng ta đến gần Đức Chúa Trời.

20 Vả lại, sự thay đổi nầy chẳng phải là không có lời thề mà được làm ra. Những thầy tế lễ khác không bởi lời thề mà được lập lên, 21 nhưng Ngài đã được lập lên bằng lời thề, bởi Đấng đã phán cùng Ngài rằng: Chúa đã thề rồi, và không hối lời thề ấy đâu; Con làm thầy tế lễ đến đời đời.

22 Vì thế, Đức Chúa Jêsus đã trở nên Đấng bảo lãnh cho một cái giao ước rất tôn trọng hơn cái trước.

23 Vả lại, số thầy tế lễ rất nhiều, vì sự chết nên không giữ luôn được chức vụ. 24 Nhưng Ngài, vì hằng có đời đời, nên giữ lấy chức tế lễ không hề đổi thay.

Đấng Christ có thể cứu toàn vẹn

Phao-lô áp dụng lập luận ấy: vì chức tế lễ của Đấng Christ không thay đổi, và Đấng Christ sống đời đời trong thân thể, nên Ngài có thể cứu toàn vẹn những người nhờ sự trung bảo và cầu thay của Ngài mà đến cùng Đức Chúa Trời. Một thầy tế lễ thượng phẩm như thế thật thích hợp với loài người: thánh khiết và thương xót, không bị ô uế bởi bất cứ sự yếu đuối tội lỗi nào, biệt riêng khỏi kẻ có tội và những mối bận tâm của thế gian, được tôn cao hơn hết thảy thiên sứ của Đức Chúa Trời. Khác với các thầy tế lễ của người Giu-đa, Ngài không cần hằng ngày dâng của lễ vì tội mình rồi vì tội dân chúng. Ngài không dâng của lễ cho chính mình, nhưng cho dân chúng, một lần trên thập tự giá. Vì luật pháp vốn không trọn vẹn lập những người không trọn vẹn làm thầy tế lễ thượng phẩm, nên họ cần dâng của lễ nhiều lần. Nhưng lời thề (Thi-thiên 110), đến sau khi luật pháp được ban năm trăm năm, đã lập Con làm thầy tế lễ thượng phẩm đời đời, và bởi lời ấy, chức tế lễ của luật pháp bị bãi bỏ. Xuyên suốt lập luận, Phao-lô rút ra kết luận rằng những người lìa bỏ đạo Đấng Christ để trở về đạo Giu-đa đã bỏ điều trọn vẹn để theo điều không trọn vẹn, bỏ điều còn lại đời đời để theo điều nay đã bị bãi bỏ.

Hê-bơ-rơ 7:25–28

25 Bởi đó Ngài có thể cứu toàn vẹn những kẻ nhờ Ngài mà đến gần Đức Chúa Trời, vì Ngài hằng sống để cầu thay cho những kẻ ấy.

26 Ấy đó thật là thầy tế lễ thượng phẩm mà chúng ta có cần dùng, thánh khiết, không tội, không ô uế, biệt khỏi kẻ có tội, được cất lên cao hơn các từng trời: 27 không như những thầy tế lễ thượng phẩm khác, cần phải hằng ngày dâng tế lễ, trước vì tội mình, sau vì tội dân; Ngài làm việc đó một lần thì đủ cả, mà dâng chính mình Ngài làm tế lễ. 28 Vì luật pháp lập những người vốn yếu đuối làm thầy tế lễ thượng phẩm; nhưng lời thề có sau luật pháp thì lập Con, là Đấng đã nên trọn lành đời đời.

Đấng Christ hầu việc trong đền tạm thật

Phao-lô khẳng định rằng điểm chính trong mọi điều ông đã bàn luận là: các Cơ-rê-tiên có một thầy tế lễ thượng phẩm cao trọng, được tôn lên ngôi Đức Chúa Trời, làm chức việc trong những nơi thánh có thật của đền tạm thật, tức các từng trời, do Đức Chúa Trời dựng nên chứ không bởi loài người như đền tạm của người Giu-đa. Và vì mọi thầy tế lễ thượng phẩm đều hằng ngày dâng lễ vật và sinh tế trên đất, nên Đấng Christ, với tư cách thầy tế lễ thượng phẩm, cũng phải có của lễ để dâng trên trời. Ở dưới đất, Ngài không thể làm thầy tế lễ, vì dòng họ A-rôn đã được lập để dâng lễ vật theo luật pháp trong đền thờ của người Giu-đa. Sự hầu việc của họ là hình bóng hay bản sao của sự hầu việc của Đấng Christ trên trời, cũng như chính đền tạm là mô hình của những vật trên trời (Hê-bơ-rơ 9:23) đã được chỉ cho Môi-se trên núi.

Hê-bơ-rơ 8:1–5

1 Đại ý điều chúng ta mới nói đó, là chúng ta có một thầy tế lễ thượng phẩm, ngồi bên hữu ngai của Đấng tôn nghiêm trong các từng trời, 2 làm chức việc nơi thánh và đền tạm thật, bởi Chúa dựng lên, không phải bởi một người nào. 3 Phàm thầy tế lễ thượng phẩm đã được lập lên là để dâng lễ vật và hi sinh; vậy thì Đấng nầy cũng cần phải dâng vật gì.

4 Nếu Ngài còn ở thế gian, thì Ngài chẳng phải là thầy tế lễ, vì ở thế gian có những thầy tế lễ dâng lễ vật theo luật pháp dạy, 5 và giữ sự thờ phượng, sự thờ phượng đó chẳng qua là hình và bóng của những sự trên trời mà thôi, cũng như khi Môi-se gần dựng đền tạm, thì Đức Chúa Trời phán bảo rằng: Hãy cẩn thận, làm mọi việc theo như kiểu mẫu đã chỉ cho ngươi tại trên núi.

Giao ước mới thay thế giao ước cũ

Phao-lô khẳng định rằng chức tế lễ của tín đồ Đấng Christ cao trọng hơn chức tế lễ của người Lê-vi, vì được lập trên những lời hứa tốt hơn. Qua những phước lành thuộc về đất và tạm thời, giao ước cũ báo trước những phước lành đời đời và thuộc linh của giao ước mới. Nếu giao ước cũ không tạm thời và không thiếu sót, thì đã không cần một giao ước khác. Chính Đức Chúa Trời cho thấy giao ước cũ thiếu hiệu lực thế nào và giao ước mới cao trọng hơn ra sao khi Ngài quở trách dân Giu-đa qua tiên tri Giê-rê-mi (Giê-rê-mi 31:31–34). Giao ước mới sẽ được viết trong lòng người, chi phối hành động của họ, chứ không viết trên đá như giao ước cũ. Thay vì chỉ một dòng họ được biệt riêng để dạy dỗ anh em mình (Phục-truyền Luật-lệ Ký 6:7), mọi người đều sẽ đủ tư cách làm người dạy dỗ, để dạy về sự tha thứ tội lỗi và gian ác nhờ đức tin nơi huyết và sự hy sinh của Đấng Christ. Khi hứa ban một giao ước mới, Đức Chúa Trời đã khiến giao ước đầu tiên trở nên cũ. Và điều đã trở nên vô dụng và cũ kỹ thì sắp biến mất, hay không còn tồn tại nữa.

Hê-bơ-rơ 8:6–13

6 Nhưng thầy tế lễ thượng phẩm chúng ta đã được một chức vụ rất tôn trọng hơn, vì Ngài là Đấng trung bảo của giao ước tốt hơn, mà giao ước ấy lập lên trên lời hứa tốt hơn. 7 Vì nếu ước thứ nhất không thiếu gì, thì chẳng có chỗ nào lập ước thứ hai. 8 Vả, trong những lời nầy thật có ý trách, là lời Đức Chúa Trời phán cùng dân Giu-đa rằng: Chúa phán: kìa, nhựt kỳ đến, Khi đó ta sẽ cùng nhà Y-sơ-ra-ên và nhà Giu-đa lập một ước mới, 9 Không phải như ước ta đã lập với tổ tiên chúng nó, Trong ngày ta cầm tay họ dẫn ra khỏi xứ Ê-díp-tô. Vì họ không bền giữ lời ước ta, Nên ta không đoái xem họ, ấy là lời Chúa phán. 10 Chúa lại phán: Nầy là lời ước mà ta sẽ lập với nhà Y-sơ-ra-ên Sau những ngày đó: Ta sẽ để luật pháp ta trong trí họ Và ghi tạc vào lòng; Ta sẽ làm Đức Chúa Trời họ, Họ sẽ làm dân ta. 11 Trong vòng họ sẽ chẳng có ai dạy bảo công dân mình Và anh em mình, rằng: Hãy nhìn biết Chúa; Vì hết thảy trong vòng họ, Từ kẻ rất nhỏ cho đến kẻ rất lớn đều sẽ biết ta, 12 Nhân ta sẽ tha sự gian ác của họ, Và không nhớ đến tội lỗi họ nữa.

13 Gọi ước đó là mới, thì đã xưng ước trước là cũ; vả, điều chi đã cũ đã già, thì gần tiêu mất đi.

Đền tạm báo trước những điều tốt hơn

Từ bản chất của đền tạm và những nghi lễ được thực hiện trong đó, Phao-lô cho thấy chúng là hình bóng của những điều tốt hơn sẽ đến. Với mục đích ấy, ông nhắc họ nhớ đến những vật dụng trong phần đền tạm tượng trưng cho thế giới hữu hình, gọi là nơi thánh (Xuất Ê-díp-tô Ký 35:26–40), và những vật được đặt trong phần phía sau bức màn thứ hai, gọi là nơi rất thánh. Với đền tạm được sắp đặt như vậy theo sự chỉ dẫn của Đức Chúa Trời, các thầy tế lễ thường xuyên hầu việc Đức Chúa Trời trong phần thứ nhất, tượng trưng cho sự thờ phượng mà loài người dâng lên Đức Chúa Trời vô hình ở dưới đất. Thầy tế lễ thượng phẩm chỉ vào phần thứ hai một ngày trong năm, và tại đó dâng huyết của một con vật bị giết làm sinh tế vì tội của chính mình và của dân chúng (Lê-vi Ký 16:14, 15). Qua mọi điều này, Đức Thánh Linh, là Đấng đã thiết lập những nghi lễ ấy, cho thấy rằng sự thờ phượng trong đền tạm thứ nhất không bày tỏ cho loài người con đường trực tiếp vào sự hiện diện của Đức Chúa Trời. Hình tượng hay hình bóng của những điều sẽ đến này vẫn còn trong thời Phao-lô, qua sự hầu việc trong đền thờ, nơi các lễ vật và sinh tế được dâng lên không thể cất khỏi tâm trí cảm thức mắc tội, vì chúng chỉ là hình bóng của sự thanh sạch thuộc linh cần có khi sự thờ phượng Đức Chúa Trời được cải cách trong thời kỳ Tin Lành.

Hê-bơ-rơ 9:1–10

1 Ước trước cũng có những luật về việc thờ phượng và một nơi thánh dưới đất. 2 Vả, một đền tạm đã dựng lên: phần thứ nhất gọi là nơi thánh, có chân đèn, bàn và bánh bày ra; 3 rồi đến phía trong màn thứ hai, tức là phần gọi là nơi rất thánh, 4 có lư hương bằng vàng và hòm giao ước, toàn bọc bằng vàng. Trong hòm có một cái bình bằng vàng đựng đầy ma-na, cây gậy trổ hoa của A-rôn, và hai bảng giao ước; 5 phía trên có hai chê-ru-bin vinh hiển, bóng nó che phủ nơi chuộc tội. Nhưng đây không phải dịp kể các điều đó cho rõ ràng.

6 Các vật đã sắp đặt như vậy, hằng ngày những thầy tế lễ vào phần thứ nhất trong đền tạm, đặng làm trọn việc tế lễ; 7 nhưng, phần thứ hai, thì mỗi năm một lần chỉ một mình thầy tế lễ thượng phẩm vào, chẳng bao giờ mà không đem huyết dâng vì chính mình và vì sự lầm lỗi dân chúng.

8 Đức Thánh Linh lấy đó chỉ ra rằng hễ đền tạm thứ nhất đang còn, thì đường vào nơi rất thánh chưa mở. 9 Ấy là một hình bóng chỉ về đời bây giờ, để tỏ rằng các lễ vật và hi sinh dâng đó, không có thể làm cho kẻ thờ phượng được vẹn lành về lương tâm. 10 Đó chẳng qua là mạng lịnh của xác thịt, cũng như các lễ ăn, uống, rửa sạch, chỉ lập cho đến kỳ hoán cải vậy.