Ang Dilang Walang Sinumang Makapagpaamo
Muling binabalaan ni Santiago ang mga Judiong Kristiyano na huwag gampanan ang tungkulin ng guro, na labis nilang ninanais (1 Timoteo 1:7), bago sila lubos na maging karapat-dapat, sapagkat alam nilang bilang mga guro ay tatanggap sila ng mas mabigat na hatol, dahil silang lahat ay natitisod sa maraming bagay. Kung ang sinuman ay hindi natitisod sa pananalita, sa pamamagitan ng maling pagtuturo o mapait na panlalait, siya ay taong naturuang mabuti sa ebanghelyo at kayang supilin din ang kaniyang buong katawan, yamang mas mahirap pamahalaan ang ating mga dila kaysa umiwas sa pagkakasala sa ating mga kilos. Sa pamamagitan ng mga bokado sa bibig ng mga kabayo ay naipapabaling ang buong katawan; ang mga barko, bagaman napakalalaki, ay naipipihit ng napakaliit na timon. Gayundin, ang dila ay maliit na bahagi ng katawan na nagyayabang ng malalaking bagay, gumagawa nang may malaking bisa, at naghahari sa buong pagkatao. Isipin kung paanong napakaliit na ningas ang nagpapaalab sa isang malaking kagubatan; at ang dila ay apoy na nagpapaningas ng napakaraming kasamaan. Kaya ang dila, na kabilang sa mga bahagi ng ating katawan, ay nagpaparumi sa ating katawan sa pamamagitan ng kasamaan nito, na nagsasalita ng masama laban sa Diyos at sa tao, at sinusunog ang gulong o kayarian ng ating kalikasan, o ang magkakasunod na salinlahi ng sangkatauhan, habang ito mismo ay pinagniningas ng impiyerno, ng masamang espiritung kumikilos sa puso. Ang bawat uri ng mabangis na hayop, taglay ang lakas at kabangisan nito, ang tulin ng mga ibon, ang kamandag ng mga ahas, ang matinding lakas ng mga nilalang sa dagat, ay napaaamo at napaamo na sa pamamagitan ng katwiran at talino ng tao; ngunit walang taong makapagpaamo sa dila. Ito ay kasamaang hindi mapakali at, gaya ng dila ng ahas o ulupong, puno ng nakamamatay na lason (Mga Awit 140:3). Ginagamit ito sa lubos na magkasalungat na paraan: sa pamamagitan nito ay pinupuri natin ang Diyos, ang Ama nating lahat, at sa pamamagitan din nito ay isinusumpa natin ang mga tao, na ginawang kawangis ng Diyos. Mula sa iisang dila at iisang bibig ay lumalabas ang pagpapala at pagsumpa. Ang gayong kawalan ng pagkakatugma ay hindi matatagpuan sa kalikasan, kung saan ituturing itong salungat at di-likas.
A.D. 62
Tagalog Unlocked Literal Bible (ULB)
1 Hindi dapat maging guro ang marami sa inyo, mga kapatid ko, alam nating matatanggap natin ang mas higit na paghahatol. 2 Sapagkat natitisod tayong lahat sa maraming paraan. Kung sinuman ang hindi natitisod sa kaniyang pananalita, siya ay taong ganap, na may kakayahang pigilan din ang kaniyang buong katawan.
3 Ngayon kung lalagyan natin ng busal ang bibig ng kabayo susundin nila tayo, at mapapabaling natin ang kanilang buong katawan. 4 Pansinin din ang mga barko, kahit na napakalaki nila at tinutulak ng malalakas na hangin, ay nababaling kahit saan nais ibaling ng piloto sa pamamagitan ng napakaliit na timon.
5 Ganoon din ang dila na isang maliit na bahagi ng katawan, ngunit nagyayabang ng malalaking bagay. Pansinin kung paano ang isang malawak na kagubatan ay nasusunog ng isang maliit na apoy! 6 Ang dila ay isa ring apoy, isang mundo ng makasalanan na inilagay sa bahagi ng ating mga katawan, nagpaparumi sa buong katawan at pinagniningas ang daan ng buhay, at ito ay nakatakdang apoy mula sa impiyerno.
7 Bawat uri ng mga mababangis na hayop, mga ibon, mga gumagapang at mga nilalang sa dagat ay kayang paamuin at napaamo ng mga tao, 8 ngunit walang kahit na sinuman ang makapagpapaamo ng dila: walang tigil na kasamaan, puno ng nakamamatay na lason.
9 Sa pamamagitan ng dila pinupuri natin ang ating Panginoon at Ama, at sa pamamagitan nito nagsusumpa tayo ng tao, na nilikhang kalarawan ng Diyos. 10 Galing sa iisang bibig ang pagsasalita ng pagpapala at pagsusumpa. Aking mga kapatid, hindi dapat mangyari ang mga bagay na ito. 11 Lumalabas ba sa bukal ang parehong sariwa at mapait na tubig? 12 Aking mga kapatid, maaari bang ang isang puno ng igos ay mamunga ng mga olibo? o ang isang puno ng ubas mamunga ng igos? Hindi rin lumalabas sa iisang bukal ang tubig-tabang at tubig-alat
Makalupang Karunungan at ang Karunungang Mula sa Itaas
Hinihimok ni Santiago ang mga Judio, na lubhang nag-aangkin ng kaalaman, lalo na ang mga guro, na patunayan ang kanilang karunungan sa pamamagitan ng banal na pamumuhay at asal, na ipinakikita sa lahat ng kanilang ginagawa ang pagpapakumbaba at kahinahunan ng tunay na relihiyon. Ngunit kung itinuturo nila ang Kautusan o ang ebanghelyo nang may mapait na sigasig laban sa kanilang mga kalaban, hindi nila dapat ipagmalaki ang kanilang kaalaman sa relihiyon, sapagkat nagsisinungaling sila laban sa mismong katotohanang sinasabi nilang itinuturo nila. Ang gayong karunungan ay nagmumula sa pagpapalayaw sa makalupang pagkatao at sa makalamang mga pagnanasa nito, at ito ang karunungan ng mga demonyo; sapagkat kung saan may nag-aalab at di-mapagparayang sigasig at pagkapoot, naroon ang kalituhan at kaguluhan, kawalan ng disiplina, at bawat gawaing hindi naaayon sa pagiging Kristiyano. Ngunit ang karunungang ibinaba mula sa itaas ni Cristo mismo, o ng Espiritu, ay una sa lahat malinis sa kahalayan at pagiging makamundo, mahinahon at mapayapa (hindi palaaway), handang mahikayat na magpatawad, puno ng habag sa mga nagdurusa, sagana sa mabubuting bunga ng kabanalan at katuwiran, walang pagtatangi sa paghatol, at walang pagkukunwari o pagpapaimbabaw; sinaway ang mga Judio dahil sa lahat ng kabaligtarang bisyo. Ang napakainam at makalangit na disposisyon at karunungang ito, na bunga ng relihiyong Kristiyano, ay inihahasik ng mga nagsasabuhay at nagtataguyod ng kapayapaan sa sangkatauhan, hindi sa alitan at pag-aaway kundi sa kapayapaan at pagkakasundo.
13 Sino sa inyo ang marunong at nakakaunawa? Hayaan ang taong iyan na ipakita ang kaniyang magandang buhay sa pamamagitan ng kaniyang mga gawa sa kapakumbabaan na nagmumula sa karunungan. 14 Ngunit kung mayroon kayong mapait na paninibugho at makasariling hangarin sa inyong puso, huwag kayong magmayabang at magsinungaling laban sa katotohanan. 15 Hindi ito ang karunungang nagmumula sa itaas, sa halip ay makamundo, hindi espiritwal, mula sa diyablo. 16 Sapagkat kung saan may paninibugho at makasariling hangaring umiiral, may pagkalito at masasamang pag-uugali.
17 Ngunit ang karunungang mula sa itaas unang-una ay dalisay, at maibigin sa kapayapaan, mahinahon, may nag-aalab na puso, puno ng awa at mabuting bunga, walang inaayunang ibang tao, at tapat. 18 At ang bunga ng katuwiran ay naitanim sa kapayapaan alang-alang sa mga gumagawa ng kapayapaan.
Ang Kanilang Pag-aaway ay Nagmumula sa Kanilang mga Pagnanasa
Matapos ilarawan ang mga bunga ng karunungang mula sa itaas, ipinahihiwatig ni Santiago na ang kanilang matinding sigasig ay hindi maaaring magmula, gaya ng kanilang sinasabi, sa Espiritu ng Diyos, na ang bunga ay kapayapaan at pagkakasundo, kundi sa karunungang mula sa ibaba. Ang sanhi ng lahat ng kanilang digmaan at pag-aaway ay nasa sarili nilang makalamang mga pagnanasa at simbuyo, na nakikipagdigma sa mga sangkap ng kanilang katawan laban sa kanilang kaalaman at budhi. Hinahangad nilang maghari sa mga pagano at makalaya sa pagbabayad ng buwis, ngunit hindi nasasapatan ang kanilang makalamang mga pagnanasa. Pinapatay nila ang mga pagano sa kanilang sigasig na pawiin ang pagsamba sa mga diyus-diyosan, ngunit hindi nila makamit ang labis nilang hinahangad. Nakikipag-away at nakikipagdigma sila upang maghari sa mga ito, ngunit nabibigo ang kanilang mga pagtatangka dahil hindi nila itinatanong kung ito ba ang kalooban ng Diyos. At kapag nananalangin sila, hindi nila natatanggap ang kanilang hinihingi dahil masama ang kanilang layunin sa paghingi. Sinira nila ang kanilang tipan ng pag-aasawa sa Diyos sa pamamagitan ng pagmamahal sa sanlibutan nang higit kaysa sa kaniya. Hindi ba nila alam na ang labis na pagmamahal sa kasalukuyang sanlibutang ito ay hayagang pagkapoot sa Diyos? Iniisip ba nilang walang dahilan ang paghatol ng kasulatan sa gayong makamundong saloobin (mga Romano 8:7), o na ang Espiritu ng Diyos, na pinagmumulan ng tunay na karunungan, ay nagbubunga ng inggit, kasakiman, at makamundong pag-iisip? Hinding-hindi; sapagkat ang kaniyang Espiritu ay nagbibigay ng higit na biyaya, na nagkakaloob sa mga tao ng pagpapakumbaba, pag-ibig, at pagpipigil sa paghahangad sa mga bagay na makalupa, gaya ng sinasabi ng kasulatan (Mga Kawikaan 3:34, sa Septuagint). Tinatawag silang magpasakop sa mga ginagawa at sa kalooban ng Diyos, at labanan ang dakilang kaaway ng kanilang kaligtasan, ang pasimuno ng kanilang mga digmaan at alitan. Tatakas siya mula sa kanila kung banal ang kanilang pag-uugali. Dapat silang lumapit sa Diyos nang may dalisay at mapagpakumbabang damdamin at taimtim na debosyon.
1 Saan nanggaling ang pag-aaway at alitan sa inyo? Hindi ba nagmula ito sa inyong mga masamang hangarin na lumalaban sa inyong mga miyembro? 2 Hinahangad ninyo kung anong wala kayo. Pumatay kayo at hinabol ninyo kung anong hindi mapapasainyo. Nakipag-away kayo at nakipagtalo, subalit hindi ninyo nakuha dahil hindi kayo humingi sa Diyos. 3 Humingi kayo at hindi ninyo natanggap dahil humihingi kayo ng mga masasamang bagay, upang gamitin ninyo sa inyong mga masasamang hangarin.
4 Kayong mga mangangalunya! Hindi ba ninyo alam na ang pakikipagkaibigan sa mundo ay pakikipag-away laban sa Diyos? Kaya, sinuman ang magpasiyang maging kaibigan ng mundo ay ginawa niya mismo ang kaniyang sarili na kaaway ng Diyos. 5 O inisip ninyo ba na ang kasulatan ay walang kahulugan noong sinabi nito na ang Espiritu na ipinagkaloob niya sa atin ay labis na naninibugho para sa atin? 6 Ngunit ang Diyos ay nagbibigay ng mas higit na biyaya, kaya't sinasabi ng kasulatan na “Ang Diyos ay sumasalungat sa mapagmataas, ngunit nagbibigay ng biyaya sa mapagpakumbaba.”
7 Kaya, magpasakop kayo sa Diyos. Labanan ninyo ang diyablo at lalayo siya sa inyo. 8 Lumapit kayo sa Diyos, at siya ay lalapit sa inyo. Linisin ang inyong mga kamay, kayong mga makasalanan, at gawing dalisay ang inyong mga puso, kayong mga nagdadalawang-isip. 9 Magdalamhati kayo, humagulgol kayo, at umiyak! Ibaling ang inyong kasiyahan sa kapighatian at ang inyong kagalakan sa kalungkutan. 10 Magpakumbaba kayo sa harap ng Panginoon, at kayo ay kaniyang itataas.
Huwag Magsalita ng Masama Laban sa mga Naiiba
Binabalaan sila ni Santiago laban sa lahat ng paninirang-puri, lalo na ang masisigasig na Judio na nagbalik-loob, laban sa pamumuna at pagsasalita ng masama tungkol sa mga naiiba sa kanila ng paniniwala sa relihiyon at naniniwalang malaya na sila sa bawat pananagutan sa kautusang pangseremonya. Sapagkat ang mga humahatol sa iba dahil sa paggamit ng mga ito ng kanilang kalayaang Kristiyano ay sa diwa nagsasalita laban sa kautusang Kristiyano (Levitico 19:16; Mga Awit 15:3; Mateo 7:1; Lucas 6:37).
11 Huwag kayong magsalita laban sa isa't-isa, mga kapatid. Ang taong nagsasalita laban sa kaniyang kapatid o naghahatol sa kaniyang kapatid ay nagsasalita laban sa kautusan at humahatol sa batas ng Diyos. Kapag hinatulan ninyo ang kautusan, hindi ninyo sinusunod ang batas, ngunit isang tagahatol ng mga ito. 12 Iisa lamang ang nagbigay ng batas at taga-hatol, ang Diyos, na kayang magligtas at sumira. Sino kayo upang humatol sa inyong kapwa?
Nalilimutan ng Kanilang mga Plano Kung Gaano Karupok ang Buhay
Sumunod na sinasaway sila ni Santiago dahil sa labis na pag-asa sa lahat ng kanilang makamundong balak at plano, at sa pagpapatuloy ng kanilang buhay, nang hindi isinasaalang-alang kung gaano ito karupok at hindi tiyak, na para bang nasa kanilang kapangyarihan ang lahat ng pangyayari. Ipinakikita ang kahangalan ng gayong asal sa pamamagitan ng lumilipas at panandaliang kalikasan ng buhay ng tao. Ang sinumang nakaaalam ng kaniyang tungkulin ngunit hindi ito ginagawa ay lalong nagpapabigat sa kaniyang kasalanan.
13 Makinig, kayo na mga nagsasabing, “Ngayon o bukas ay pupunta tayo sa ganitong bayan, at titigil ng isang taon doon, at mangangalakal, at kikita.” 14 Sino ang nakakaalam kung ano ang mangyayari bukas, at ano nga ba ang inyong buhay? Dahil katulad kayo ng hamog na sandaling lumilitaw at biglang nawawala.
15 Sa halip ganito dapat ang sabihin ninyo, “Kung ito ang kalooban ng Panginoon, at nabubuhay pa kami gagawin namin ito o iyan.” 16 Ngunit ngayon, kayo ay naghahambog patungkol sa inyong mga plano. Ang lahat ng paghahambog na iyan ay masama. 17 Kaya, para sa kaniya na nakakaalam gumawa ng mabuti ngunit hindi ito ginagawa, para sa kaniya ito ay kasalanan.
Darating ang Paghuhukom sa mga Sakim na Mayayaman
Matapos ipaalala sa mga Judio ang kawalang-katiyakan ng buhay na ito at kung gaano kawalang-katiyakan ang kanilang tagumpay sa mga makamundong hangarin, partikular na kinakausap ni Santiago ang hindi sumasampalatayang bahagi ng bansa, na labis na nahuhumaling sa kasakiman at pag-iipon ng kayamanan. Taglay ang diwa at lakas ng isang propeta, inilalahad niya sa kanila ang kakila-kilabot na pagkawasak at mga kapahamakang darating sa kanila, upang ipakita ang kahangalan ng pagtitiwala sa mga bagay na napakalapit na nilang mawala. Kapag ibinuhos na ang nakatatakot na mga hatol ng Diyos na ipinahayag laban sa kanilang bansa, maaagaw sa kanila ang kanilang kayamanang nakuha sa masamang paraan. Ang daing ng mga manggagawang dinaya nila (Deuteronomio 24; Levitico 19:13) ay umabot na sa langit, na nananawagan sa Diyos na maghiganti. Namuhay sila sa lubos na pagpapakasasa sa lahat ng kanilang makalamang pagnanasa. Pinataba nila ang kanilang mga puso gaya ng mga hayop na pinakakain para sa araw ng pagkatay. Hinatulan at pinatay nila ang Matuwid, at hindi pa sila nilalabanan ng Diyos.
1 Ngayon, lumapit kayo mga mayayaman, umiyak kayo ng malakas dahil sa kahirapan na darating sa inyo. 2 Ang inyong mga kayamanan ay nabubulok at ang inyong mga kasuotan ay kinakain ng anay. 3 Ang inyong ginto at pilak ay wala nang kabuluhan, at ang kanilang kalawang ang magpapatotoo laban sa inyo at susunog ng inyong mga laman gaya ng apoy. Nag-iipon kayo ng inyong kayaman sa huling mga araw. 4 Tingnan ninyo, ang bayad ng mga manggagawa—silang mga hindi ninyo binayaran para sa pag-aani ng inyong mga bukid—sumigaw sila ng malakas! At ang mga sigaw ng mga taong nag-aani ng inyong mga pananim ay nakaabot sa tainga ng Panginoon ng mga Hukbo.
5 Kayo ay nabuhay ng marangya sa ibabaw ng lupa at nagpakasasa sa inyong mga sarili. Pinataba ninyo ang inyong mga puso sa isang araw ng pagkatay. 6 Hinatulan ninyo at pinatay ang mga matuwid na hindi lumalaban sa inyo.
Matiyagang Hintayin ang Pagdating ng Panginoon
Dahil hindi pa natatanggap ng mga hindi sumasampalatayang mga Judio ang kaparusahang kailangang sumunod sa kanilang walang-kapantay na mga krimen, hinihimok ang mga Kristiyanong Judio na kanilang inuusig na tularan ang kanilang pinagpalang Guro at matiyagang hintayin ang pagdating ng Panginoon, na maglalapat ng hatol sa kanilang bansa at maglalaan ng paraan upang sila ay maligtas. Hinihiling niya sa kanila na huwag dumaing o manalangin ng paghihiganti laban sa kanilang mga mang-uusig, upang hindi rin sila mahatulang kasama ng mga ito; sapagkat si Cristo lamang ang may kapangyarihang humatol at malapit na niyang lapatan ng hatol ang mga masuwayin. Upang lalo silang palakasin sa pananampalataya at pagtitiis, hinihikayat sila ni Santiago na gawing halimbawa sa pagdurusa at pagtitiis ang mga propetang nagsalita sa kanilang mga ninuno taglay ang awtoridad ng Diyos.
7 Kaya maging matiyaga, mga kapatid, hanggang sa pagdating ng Panginoon, katulad ng magsasaka na naghihintay ng mahalagang ani ng lupa, Matiyagang naghihintay dito, hangang sa una at huling pagbuhos ng ulan. 8 Kayo rin ay maging matiyaga; ayusin ninyo ang inyong mga puso, dahil ang pagdating ng Panginoon ay malapit na. 9 Huwag magreklamo, mga kapatid, laban sa isa't-isa upang kayo ay hindi mahatulan. Tingnan ninyo, ang hukom ay nakatayo sa pintuan.
10 Bilang isang halimbawa, mga kapatid, ituring ninyo ang mga pagdurusa at pagtitiyaga ng mga propeta na nagsalita sa pangalan ng Panginoon. 11 Tingnan ninyo, tinatawag namin ang mga nagtitiyaga, na “pinagpala.” Narinig ninyo ang pagtitiis ni Job, at alam ninyo ang layunin ng Panginoon para kay Job, kung paano ang Panginoon ay puno ng kahabagan at awa.
12 Higit sa lahat, mga kapatid ko, huwag kayong mangangako, maging sa langit o maging sa lupa, o sa pamamgitan ng anumang panunumpa, ngunit gawin ninyo ang “Oo” na “Oo” at ang inyong “Hindi” na “Hindi,” upang hindi kayo mahatulan.
Ang Panalangin ng Pananampalataya ay Nagpapagaling sa Maysakit
Sa bawat kalagayan ng buhay, itinatagubilin niya ang angkop na diwa ng debosyon. Sa pagkakasakit at karamdaman, dapat nilang tawagin ang mga nakatatanda sa iglesya, na may mga kaloob ng pagpapagaling, upang ipanalangin sila at pahiran ng langis, gaya ng kaugaliang Judio, sa pag-asang sa pamamagitan ng tapat na pagsisisi ay mapatawad ang kanilang kasalanan at mapawi ang kanilang karamdaman sa pamamagitan ng isang himala. Kapag nanaig ang panalangin ng pananampalataya, ibabangon silang muli ng Panginoong Jesus na malusog, na ipinakikita sa biglaang paggaling na napatawad na ang mga kasalanang dahilan ng kanilang pagdurusa. Hinihimok silang ipagtapat sa isa't isa ang kanilang mga pagkakamali, upang makamit nila ang kapatawaran at mga panalangin ng mga nagawan nila ng masama. Ang panalangin ng isang taong matuwid na may kaloob ng pagpapagaling (malamang ang nakatatanda sa talata 14), na pinakikilos ng Espiritu ng Diyos, ay may dakilang kapangyarihan at lubhang mabisa sa Diyos para sa paggaling ng maysakit. Upang lalo silang pukawin sa taimtim na pananalangin, at palakasin ang kanilang pagtitiwala at pananampalataya sa mahimalang pakikialam ng Diyos kapag ito ay para sa kaniyang kaluwalhatian, ibinibigay niya ang halimbawa ni Elias, na isang taong may katulad nilang kalikasan at mga kahinaan, at wala ring kakayahang gumawa ng himala sa sarili niya. Ngunit nang manalangin siya nang dalawang ulit na may pananampalataya at kataimtiman, bilang pagsunod sa isang panloob na udyok, dininig ng Diyos ang kaniyang panalangin at sinagot ito sa kamangha-manghang paraan sa dalawang pagkakataon. Lubhang kanais-nais ang mga kaloob ng pagpapagaling at paggawa ng mga himala; ngunit ang sinumang nagpapanumbalik sa isang makasalanan mula sa kaniyang maling landas ay gumagawa ng higit na kalugud-lugod na gawain kaysa sa anumang mahimalang pagpapagaling ng katawan. Sapagkat magliligtas siya ng isang kaluluwa mula sa walang-hanggang kamatayan at magtatakip ng napakaraming kasalanan, dahil hindi pinarurusahan ng Diyos ang mga nagsisi sa kanilang mga kasalanan at bumaling sa kaniya.
13 Mayroon bang nagdurusa sa inyo? Dapat siyang manalangin. 14 Mayroon bang masaya sa inyo? Hayaan siyang umawit ng papuri. Mayroon bang may sakit sa inyo? Hayaan siyang tawagin ang mga nakatatanda ng iglesya at hayaan siyang ipanalangin ng mga nakatatanda, at pahiran siya ng langis sa pangalan ng Panginoon, 15 at ang panalangin ng may pananampalataya ang magpapagaling sa taong may sakit, at ang Panginoon ang magtataas sa kaniya. Kung nakagawa siya ng kasalanan, patatawarin siya ng Diyos.
16 Kaya ihayag ninyo ang inyong mga kasalanan sa bawat isa at ipanalangin ang bawat isa upang kayo ay mapagaling. Ang panalangin ng matuwid ay magdudulot ng malaking bunga. 17 Si Elias ay tao din na may pakiramdaman kagaya natin. Siya ay taimtim na nanalangin na huwag umulan at hindi nga umulan sa lupa ng tatlong taon at anim na buwan. 18 At si Elias ay muling nanalangin at ibinuhos ng langit ang ulan sa lupa at ito ay nagbigay ng ani.
19 Aking mga kapatid, kung sinuman sa inyo ang naliligaw mula sa katotohanan ngunit mayroong umakay sa kaniya pabalik, 20 ipaalam sa kaniya na kung sinuman ang umakay sa makasalanan na makalabas sa kaniyang maling daan, maliligtas ang kaniyang kaluluwa mula sa kamatayan at matatabunan ang maraming kasalanan.
Nanatili si Pablo sa Roma nang Dalawang Taon
Nanatili si Pablo sa Roma nang dalawang taon, at sa panahong iyon ay hindi nangahas ang mga Judio na usigin siya sa harap ng emperador.
30 Si Pablo ay nanirahan ng buong dalawang taon sa kaniyang inupahang bahay, at tinanggap niya ang lahat ng lumalapit sa kaniya. 31 Ipinangaral niya ang kahariaan ng Dios at itinuturo ang mga bagay patungkol sa Panginoong Jesu-Cristo ng may katapangan. Walang sinuman ang pumigil sa kaniya.