Bahagi 7: Ang Huling Paglalakbay ni Pablo at ang Pagkakumpleto ng Kanon

Mula sa simula ng ikalima at huling paglalakbay ni Pablo hanggang sa pagkakumpleto ng kanon ng buong kasulatan, kasama ang maikling pangkalahatang pagtalakay sa kasaysayan ng iglesyang Kristiyano hanggang sa kasalukuyang panahon.

Sumulat si Pablo sa mga Hebreo

Habang hinihintay si Timoteo sa Italya, isinulat ni Pablo ang susi sa Lumang Tipan, ang liham sa mga Hebreo. Isinulat niya ito upang patunayan sa mga Judio, mula sa sarili nilang mga kasulatan, ang pagkatao at pagka-Diyos ni Cristo, ang kaniyang pagbabayad-sala at pamamagitan sa panalangin, ang kahigitan ng ebanghelyo sa Kautusan, at ang tunay na layunin at balangkas ng mga itinatag ni Moises.

A.D. 62

Tagalog Unlocked Literal Bible (ULB)

Ang Dalawang Pahayag ay Mula sa Iisang Diyos

Nagsisimula si Pablo sa paggigiit na ang mga pahayag na Judio at Kristiyano ay ibinigay ng iisang Diyos, at naghihinuha na samakatuwid ay kailangang magkatugma ang mga ito at magpaliwanag sa isa't isa. Ipinahahayag na nakahihigit ang ebanghelyo dahil ibinigay ito ng ipinangakong Anak ng Diyos, ang itinalagang tagapagmana ng lahat ng bagay. Siya ang nahayag na kaluwalhatian at ang nagkatawang-taong wangis ng di-nakikitang Ama na Makapangyarihang Diyos, at pinananatili niya ang sansinukob sa pamamagitan ng kaniyang kapangyarihan. Matapos ialay ang kaniyang sarili bilang handog na pambayad-sala para sa mga kasalanan ng tao, bumalik siya, taglay ang kaniyang kalikasang pantao, sa kamaharlikaan kasama ng Ama na taglay na ng kaniyang kalikasang banal bago pa nilikha ang sanlibutan.

Mga Hebreo 1:1–3

1 Noon unang panahon, nakipag-usap ang Diyos sa ating mga ninuno sa pamamagitan ng mga propeta ng maraming beses at sa iba't-ibang paraan. 2 Ngunit sa mga araw na ito, nakikipag-usap ang Diyos sa atin sa pamamagitan ng Anak na siyang hinirang na tagapagmana ng lahat ng bagay, at sa pamamagitan niya ginawa ang mundo.

3 Ang kaniyang Anak ang ningning ng kaniyang kaluwalhatian, ang totoong katangian ng kaniyang diwa, at pinapanatili niya ang lahat sa pamamagitan ng salita ng kaniyang kapangyarihan. Pagkatapos niyang nakamit ang paglilinis ng mga kasalanan, umupo siya sa kanang kamay ng kataas-taasang kamahalan.

Ang Anak ay Higit na Dakila kaysa sa mga Anghel

Upang patunayan ang kaniyang punto, ang kataasan ni Cristo sa lahat ng nilalang, ipinapahayag ni Pablo ang banal na kalikasan ng Anak ng Diyos, na naiiba at nakahihigit sa kalikasan ng mga anghel. Ang kaniyang pangalan ay higit na dakila kaysa sa kanila dahil sa pamana, o likas na karapatan (Mga Awit 2:2). Sinasamba siya ng mga anghel (Mga Awit 97:7), na kaniyang mga espirituwal na tagapaglingkod at mga alipin (Mga Awit 104:4). Saklaw ng kaniyang paghahari ang dalawang daigdig at nananatili ito magpakailanman. Dahil sa kaniyang pag-ibig sa katuwiran, na ipinakita ng kaniyang pagkakatawang-tao at kamatayan, pinahiran siya sa kaniyang kalikasang pantao ng mga kaloob ng Banal na Espiritu nang higit sa lahat ng propeta, pari, at haring nauna sa kaniya, at pinag-iisa niya ang tatlong tungkuling ito sa kaniyang sariling persona. Upang higit pang patunayan ang kataasan ni Cristo, at alisin ang maling paniniwalang tumulong ang mga anghel sa paglikha ng daigdig, pinagtitibay ni Pablo sa mga salita ni David (Mga Awit 102:25–27) na nilikha ni Cristo ang langit at ang lupa. Papawiin niya ang mga ito at papalitan ng bagong langit at bagong lupa, ngunit mananatili siyang hindi nagbabago at gayon pa rin sa kaniyang likas na pagka-Diyos magpakailanman. Higit na dakila si Cristo kaysa sa mga anghel, sapagkat wala ni isa man sa kanila ang pinagkalooban ng Ama mismo ng katayuang Anak (Mga Awit 110:1) at kapangyarihan sa lahat: sila ay mga espiritung naglilingkod, na sakop niya at ginagamit niya para sa ikabubuti ng sangkatauhan.

Mga Hebreo 1:4–14

4 Siya ay naging higit na mataas sa mga anghel, sapagkat ang pangalan na kaniyang minana ay mas mahusay kaysa sa kanilang pangalan.

5 Sapagkat sino sa mga anghel ang pinagsabihan niya kailanman ng, “Ikaw ay aking anak, ngayon ako ay naging iyong ama?” At muli, “Ako'y magiging ama sa kaniya, at siya ay magiging anak sa akin”?

6 Muli, nang isinugo ng Diyos ang panganay sa mundo, sinasabi niya, “ Lahat ng anghel ng Diyos ay kinakailangang sumamba sa kaniya.”

7 Tungkol sa mga anghel sinasabi niya, “Siya na ginagawang mga anghel niya na mga espiritu at ang kaniyang mga lingkod na mga lagablab ng apoy.”

8 Ngunit tungkol sa Anak sinasabi niya, “Ang iyong trono, O Diyos, ay walang hanggan. Ang setro ng iyong kaharian ay setro ng katarungan. 9 Minahal mo ang katuwiran at kinasusuklaman ang kawalan ng pagsunod sa batas, kaya ang Diyos, na iyong Diyos ay nagbuhos sa iyo ng langis ng kagalakan nang higit sa iyong mga kasamahan.

10 Noong simula, O Panginoon, inilagay mo ang pundasyon ng mundo. Ang kalangitan ay gawa ng iyong mga kamay. 11 Ang mga ito ay mawawala, ngunit ikaw ay magpapatuloy. Silang lahat ay maluluma na parang kasuotan. 12 liligpitin mo sila katulad ng isang balabal, at mapapalitan sila katulad ng isang kasuotan. Ngunit ikaw ay mananatili ikaw at ang iyong mga taon ay hindi titigil.”

13 Ngunit wala isa man sa mga anghel ang kaniyang pinagsabihan ng nito kahit kailan, “Maupo ka sa aking kanang kamay hanggang ang iyong mga kaaway ay gawin kong tuntungan ng iyong mga paa”?

14 Hindi ba't ang lahat ng mga anghel ay espiritu na ipinadala upang maglingkod at pangalagaan ang mga taong magmamana ng kaligtasan?”

Isang Babala na Pakinggan at Sundin ang Ebanghelyo

Sa paglalapat ng naunang pangangatwiran, ipinapakita ni Pablo na hinihingi ng ebanghelyo ni Cristo ang lubos na pansin at pagsunod. Mula sa mga parusang ipinataw sa mga anak ng Israel noong unang panahon na tumalikod, ipinasiya niyang mas mabigat na paghatol ang haharapin ng mga tumatalikod sa ebanghelyo. Sapagkat nag-alok ang ebanghelyo ng higit na mga pag-asa ng kaligtasan. Una itong ipinahayag ni Cristo mismo at pagkatapos ay pinagtibay sa sangkatauhan ng mga apostol, na tumanggap nito mula sa kaniya, habang ang Diyos ay nagbigay ng sarili niyang patotoo sa katotohanan nito sa pamamagitan ng mga himala at ng mga kaloob ng kaniyang Banal na Espiritu. Higit na dakila ang patotoong ito kaysa sa patotoo ng mga anghel, sapagkat ang daigdig na darating, na ipinapangako ng ebanghelyo, ay hindi ipinasasakop sa mga anghel kundi kay Cristo.

Mga Hebreo 2:1–5

1 Kaya nararapat na pagtuunan natin ng pansin kung ano ang ating mga narinig, upang hindi tayo matangay palayo dito. 2 Sapagkat kung ang mensahe na sinabi sa pamamagitan ng mga anghel ay totoo, at ang bawat paglabag at pagsuway ay tatanggap ng nararapat na kaparusahan, 3 paano tayo makakatakas kung ating babalewalain ang dakilang kaligtasan? —kaligtasan na unang ipinahayag ng Panginoon at pinatunayan sa atin ng mga nakarinig nito. 4 Pinatunayan din ito ng Diyos sa pamamagitan ng mga tanda, mga kamangha-manghang gawa, at sa pamamagitan ng iba't- ibang mga makapangyarihang gawa, at sa pamamagitan ng kaloob ng Banal na Espiritu na kaniyang ipinamahagi ayon sa kaniyang kalooban.

5 Hindi ipinamahala ng Diyos sa mga anghel ang sanlibutang darating na aming tinutukoy.

Si Cristo ay Ginawang Mas Mababa kaysa sa mga Anghel

Sa pagtukoy sa mga pagtutol ng mga gurong Judio laban sa pagka-Diyos ni Cristo, pinatutunayan ni Pablo mula sa mga salita ng banal na kapahayagan (Mga Awit 8:4–6) na naihula na siyang Diyos ay dadalaw sa tao at gagawing mas mababa kaysa sa mga anghel, upang maipasakop sa kaniya ang lahat ng bagay. Sa kasalukuyan ay hindi pa nasasakop sa kaniya ang lahat ng bagay, sapagkat ang masasamang tao at mga anghel ay hindi pa napasusuko ng kaniyang kapangyarihan. Ngunit si Jesus, sa anyong tao, ay nakaranas ng kamatayan para sa bawat isa at pinutungan ng kaluwalhatian at karangalan, at sapat nang katibayan ang mga ito na mananaig sa wakas ang kaniyang kapangyarihan.

Mga Hebreo 2:6–9

6 Sa halip, may nagpatunay mula sa isang dako at nagsabing, “Ano ba ang tao, na iyong inaalala? O ang anak ng tao, na iyong pinapahalagahan? 7 Ginawa mo ang taong bahagyang mas mababa kaysa sa mga anghel; kinoronahan mo siya ng kaluwalhatian at karangalan. (Nilagay mo siya sa ilalim ng gawa ng iyong mga kamay.) 8 Inilagay mo ang lahat na mapasailalim sa kaniyang mga paa”. Sapagkat ipinasailalim ng Diyos ang lahat sa sangkatauhan. Wala siyang iniwan na anuman na hindi naipasailalim sa kaniya. Ngunit ngayon, hindi pa natin makita ang lahat na ipinasailalim sa kaniya. 9 Gayon pa man, nakikita natin ang isa na ginawa sa maikling panahon, na mababa kaysa mga anghel— si Jesus, dahil sa kaniyang paghihirap at kamatayan ay kinoronahan ng kaluwalhatian at karangalan. Kaya ngayon sa pamamagitan ng biyaya ng Diyos, naranasan ni Jesus ang kamatayan para sa bawat tao.

Bakit Kinuha ni Cristo ang Ating Kalikasan

Ipinapakita ni Pablo ang mga pakinabang na dulot ng pagkakatawang-tao at kamatayan ni Cristo. Ito ang paraang itinakda ng Diyos para sa pagtubos sa tao, upang kapuwa ang nagpapabanal, o gumagawa ng pagtubos sa kasalanan, at ang mga pinababanal ay magkaroon ng iisang kalikasan. Dahil dito, gaya ng inihula ni David (Mga Awit 22:22, 26), hindi niya ikinahihiyang tawagin silang mga kapatid. Sa pamamagitan ng kaniyang pagkakatawang-tao, ang kaniyang mga kapatid ay naihatid, gaya ng inihula ni Isaias (Isaias 8:18), sa isang bagong kaugnayan sa iisang Ama sa langit. Yamang ang mga anak na ililigtas ni Cristo ay may kamatayan, si Cristo, na mamamatay para sa kanila, ay kailangang makibahagi sa gayunding kalikasan. Bilang kanilang kinatawan, ibabagsak niya ang diyablo, na noon ay may kapangyarihang magdala ng kasalanan at kamatayan sa buong sangkatauhan, at palalayain sila mula sa pagkaalipin sa diyablo. Sapagkat hindi niya inabot ang mga anghel upang tubusin sila, kundi iniligtas niya ang mga supling ni Abraham mula sa kapahamakan. Nararapat na si Cristo ay maging katulad ng kaniyang mga kapatid, upang siya ay maging isang tapat na pinakapunong pari sa mga bagay na nauukol sa Diyos, na nagtataguyod ng kaniyang mga kautusan, pagsamba, katarungan, at awa, at kasabay nito ay gumawa ng pagtubos sa kasalanan ng mga tao. Pinalalaya niya sila mula sa kasamaan at kapangyarihan ng kasalanan at nakakamit para sa kanila, sa pamamagitan ng kaniyang dugo, ang isang makalangit na pamana. Yamang siya mismo ay nagtiis ng mga pagsubok at pagdurusa ng kalikasang pantao, higit niyang kayang tulungan ang mga tinutukso at hatulan ang mga kahinaan at kakulangan nito. Ang konklusyon ay na ang kaniyang pagkakatawang-tao at kamatayan ay hindi patunay na mas mababa siya kaysa sa mga propeta o mga anghel: kinuha niya ang kalikasan ng tao para sa pagtubos sa tao, nang walang anumang kabawasan sa kaniyang pagka-Diyos.

Mga Hebreo 2:10–18

10 Sapagkat nararapat na ang Diyos, dahil para sa kaniya at sa pamamagitan niya ay nagkaroon ng lahat ng mga bagay, sa pagdadala ng maraming mga anak tungo sa kaluwalhatian, ay gawing sakdal ang nagtatag ng kanilang kaligtasan sa pamamagitan ng pagdurusa. 11 Sapagkat parehong ang tagapaghandog at mga ihinahandog ay iisa lang ang pinanggalingan, ang Diyos. Dahil dito, ang tagapaghandog nila sa Diyos ay hindi nahihiyang tawagin silang mga kapatid. 12 Sinasabi niya, “Ipapahayag ko ang iyong pangalan sa aking mga kapatid, aawitin ko ang tungkol saiyo sa loob ng pagpupulong.”

13 At sinasabi niyang muli, “Magtitiwala ako sa kaniya.” At muli, “Masdan ninyo, heto ako at ang mga anak na ibinigay sa akin ng Diyos.”

14 Kaya, dahil lahat ng mga anak ng Diyos ay kabahagi ng laman at dugo, nakibahagi rin si Jesus sa mga bagay na ito, upang sa pamamagitan ng kamatayan ay maaari niyang mapawalang bisa ang may kapangyarihan ng kamatayan, na ibig sabihin, ay ang diyablo. 15 Ito ay upang mapalaya niya ang lahat na sa pamamagitan ng pagkatakot sa kamatayan ay napasailalim sa pagkaalipin sa buong buhay nila.

16 Sapagkat tunay nga na hindi ang mga anghel ang tinutulungan niya. Sa halip, tinutulungan niya ang mga kaapu-apuhan ni Abraham. 17 Kaya kinakailangan niyang maging katulad ng kaniyang mga kapatid sa lahat ng paraan, upang siya ay maging maawain at tapat na pinakapunong pari sa mga bagay para sa Diyos, at upang maaari niyang makamit ang kapatawaran para sa kasalanan ng mga tao. 18 Dahil si Jesus mismo ay naghirap, noong siya ay tinukso, kaya niyang tulungan ang mga natukso.

Higit na Dakila si Cristo kaysa kay Moises

Matapos patunayan ang kataasan ni Cristo sa mga anghel, ipinapakita naman ni Pablo na, bilang apostol at pinakapunong pari ng bagong tipan, higit siyang mataas kina Moises at Aaron, ang mga apostol at pinakapunong pari ng lumang tipan. Si Moises ay tapat sa pamamahala sa sambahayan ng Diyos (Mga Bilang 12:7), ang mga anak ng Israel noong unang panahon, bilang guro, tagapagbigay ng kautusan, at propeta. Sa mga paunang larawan at seremonya ay nagpatotoo siya kay Jesus Cristo at sa kaniyang ebanghelyo. Karapat-dapat si Cristo sa higit na kaluwalhatian kaysa kay Moises, sapagkat siya ang Panginoon at tagapagtayo ng sambahayan kung saan lingkod lamang si Moises. Ang mga Kristiyano ngayon ang sambahayan at pamilya ni Cristo, kung mananatili sila sa pananampalataya sa kaniya, gaya ng masunuring mga Judio na naging mga alagad at sambahayan ni Moises.

Mga Hebreo 3:1–6

1 Kaya, mga banal na kapatid, mga kasama sa makalangit na pagtawag, alalahanin ninyo si Jesus na Apostol at Pinakapunong Pari na aming ipinapahayag. 2 Siya ay tapat sa Diyos, na naghirang sa kaniya, katulad ng pagiging tapat ni Moises sa lahat ng sambahayan ng Diyos.

3 Sapagkat si Jesus ay itinuring na higit na karapat-dapat na maluwalhati kaysa kay Moises, dahil ang gumawa ng bahay ay higit na may karangalan kaysa sa bahay mismo. 4 Sapagkat ang bawat bahay ay itinayo ng isang tao, ngunit ang nagtayo ng lahat ng bagay ay ang Diyos.

5 Sa katunayan, si Moses ay isang tapat na lingkod sa lahat ng sambahayan ng Diyos, nagbibigay patotoo tungkol sa mga bagay na sinasabing magaganap sa hinaharap. 6 Ngunit si Cristo ang Anak na pinagkatiwalaan sa sambahayan ng Diyos. Tayo ang kaniyang bahay kung ating mahigpit na panghahawakan ang ating pananalig at kapurihan ng pananalig.

Mag-ingat sa Pusong Hindi Sumasampalataya

Inilalapat ni Pablo ang pangangatwirang ito sa mga Hebreo sa mga salita ng Banal na Espiritu (Mga Awit 95:7–11), na ipinatungkol ni David sa mga Judio noong kaniyang panahon. Pagkatapos ay hinihimok niya silang mag-ingat upang hindi rin sila magkaroon ng masamang pusong walang pananampalataya, na magtutulak sa kanilang tumalikod sa ebanghelyo ni Cristo. Dapat nilang palakasin ang loob ng isa't isa laban sa pandaraya ng kasalanan, upang hindi nila piliin ang Egipto kaysa sa Canaan, ang pagkaalipin sa sanlibutan kaysa sa paglilingkod sa Diyos (Mga Bilang 14:3, 4). Tanging ang mga nananatiling matatag sa pananampalataya ang makababahagi sa mga pagpapala ng ebanghelyo. Ipinapakita niya mula sa sinabi ng Banal na Espiritu na kailangan nilang magtiyaga at agad itong bigyang-pansin: tinatawag sila ngayon ng Espiritu sa pamamagitan ng ebanghelyo, gaya ng pagtawag niya sa mga anak ng Israel noong unang panahon (Mga Bilang 13:26; 14:1–31), upang pumasok sa kapahingahan. May nalabi noon, gaya ngayon, na sumampalataya, at sa kanila natupad ang mga pangako ng Diyos. Ang mga sumuway at hindi sumampalataya, sa kabila ng paulit-ulit na pagpapakita ng kapangyarihan ng Diyos, ay pinagbawalan sa pamamagitan ng isang panunumpa, dahil sa kanilang kawalan ng pananampalataya, na makapasok sa ipinangakong kapahingahan ng Canaan (Joshua 5:6), at namatay sa ilang (Mga Bilang 14:29). Ipinahihiwatig dito ni Pablo na ang mga likas na inapo ni Abraham ay naging mga tagapagmana ng kaniyang tipan sa pamamagitan lamang ng pananampalataya.

Mga Hebreo 3:7–19

7 Kaya, gaya ng sinasabi ng Banal na Espiritu, “Sa araw na ito, kung marinig ninyo ang kaniyang tinig, 8 Huwag patigasin ang inyong mga puso gaya ng panghihimagsik na ginawa ng mga Israelita sa panahon ng pagsubok sa ilang. 9 Ito ay nang naghimagsik ang inyong mga ninuno sa pagsubok sa akin, at nang apatnapung taon na, nakita nila ang aking mga gawa. 10 Kaya hindi ako nalugod sa lahing ito. Sinabi ko, “Sila ay palaging naliligaw sa kanilang mga puso at hindi nila alam ang aking mga paraan. 11 Kaya sa galit ko sila ay aking isinumpa: sila ay hindi makapapasok sa aking pahingahan.”

12 Mag-ingat kayo mga kapatid, upang hindi magkaroon ng isang masamang puso na walang pananampalataya sa sinuman sa inyo, isang puso na tatalikod mula sa buhay na Diyos. 13 Sa halip, palakasin ang loob ng bawat isa araw-araw, habang ang panahon ay matatawag pang ngayon, upang walang sinuman sa inyo ang maaaring mapatigas sa pamamagitan ng pandaraya ng kasalanan.

14 Sapagkat tayo ay naging kasama ni Cristo kung patuloy nating panghahawakan ang ating pananalig sa kaniya mula sa simula hanggang sa katapusan. 15 Tungkol dito ito sinabing, “Ngayong araw, kung makikinig kayo sa kaniyang tinig, huwag ninyong patigasin ang inyong mga puso gaya ng ginawa ng mga Israelita sa kanilang paghihimagsik.”

16 Sino ang nakarinig sa Diyos at naghimagsik? Hindi ba't ang lahat na pinangunahan ni Moses na lumabas sa Egipto? 17 At kanino nagalit ang Diyos sa apatnapung taon? Hindi ba't sa mga nagkasala, na ang mga patay na katawan ay nakaratay sa ilang? 18 Kanino sumumpa ang Diyos na hindi na sila makapapasok sa kaniyang kapahingahan, hindi ba ang mga sumuway sa kaniya? 19 Nakita natin na hindi sila nakapasok sa kaniyang kapahingahan dahil sa kawalan ng pananampalataya.