Melkizedeki, Mfano wa Kristo
Paulo anarudia mada yake, yaani ukuu wa ukuhani wa Kristo kuliko ule wa Aroni, na anajaribu kuwaongoza kufikia ukamilifu katika mafumbo ya ndani zaidi ya injili kwa kulinganisha Melkizedeki na Kristo (Mwanzo 14:18). Anaonyesha kwamba Melkizedeki hakuwa na baba wala mama: ukoo wake na nasaba yake havijaandikwa, wala mwisho au mwanzo wa maisha yake au ukuhani wake hautajwi. Kwa hiyo, kama ule wa Mwana wa Mungu, ukuhani wake unaweza kuonwa kuwa wa kudumu milele. Kwa sababu ya cheo chake cha juu zaidi, Abrahamu, mkuu wa wazee wa kale, alimpa zaka. Makuhani waliwekwa na Mungu kupokea zaka kutoka kwa ndugu zao Walawi, si kwa sababu walikuwa wa ukoo wa juu zaidi, bali iwe sehemu ya kuwakimu (Hesabu 18:24–31). Lakini Melkizedeki, ambaye hakuwa wa jamaa ya Aroni, alipokea zaka kutoka kwa Abrahamu akiwa kuhani wa wote. Akiwa mwakilishi wa Kristo, kuhani mkuu wa wanadamu wote, alimbariki yule aliyekuwa na ahadi, akitangulia kuonyesha yule ambaye kupitia kwake ahadi hizo zingetimizwa, na kwa tendo hili akaonyesha ukuu wake akiwa mfalme na pia kuhani. Chini ya Sheria ya Wayahudi, zaka hulipwa kwa watu wanaoondolewa na kifo na kubadilishwa daima na wengine. Lakini katika utaratibu wa wakati wa wazee wa kale, zilipokelewa na mmoja aliye na maisha yasiyo na mwisho (Zaburi 110:4), na hivyo ana ukuhani usiobadilika. Lawi, aliyeamriwa kupokea zaka, alilipa zaka na kubarikiwa na Melkizedeki kupitia Abrahamu, kwa kuwa alikuwa bado kiunoni mwa baba yake.
62 BK
Biblica® Toleo Wazi Neno: Bibilia Takatifu™ (OKCV)
1 Kwa kuwa huyu Melkizedeki alikuwa mfalme wa Salemu na kuhani wa Mungu Aliye Juu Sana. Alipokutana na Abrahamu akirudi kutoka kuwashinda hao wafalme, Melkizedeki alimbariki, 2 naye Abrahamu alimpa sehemu ya kumi ya kila kitu. Kwanza, jina hilo Melkizedeki maana yake ni “mfalme wa haki.” Na pia “mfalme wa Salemu” maana yake ni “mfalme wa amani.” 3 Hana Baba wala mama, hana ukoo, hana mwanzo wala mwisho wa siku zake. Kama Mwana wa Mungu, yeye adumu akiwa kuhani milele.
4 Tazama jinsi alivyokuwa mkuu: Hata Abrahamu, baba yetu mkuu, alimpa sehemu ya kumi ya nyara zake. 5 Basi sheria inawaagiza wana wa Lawi ambao hufanyika makuhani kupokea sehemu ya kumi kutoka kwa watu ambao ni ndugu zao, ingawa ndugu zao ni wazao wa Abrahamu. 6 Huyu Melkizedeki, ingawa hakufuatia ukoo wake kutoka kwa Lawi, lakini alipokea sehemu ya kumi kutoka kwa Abrahamu na kumbariki yeye aliyekuwa na zile ahadi. 7 Wala hakuna shaka kwamba mdogo hubarikiwa na aliye mkuu kumliko yeye. 8 Kwa upande mmoja, sehemu ya kumi hupokelewa na wale ambao hupatikana na kufa; lakini kwa upande mwingine hupokelewa na yeye ambaye hushuhudiwa kuwa yu hai. 9 Mtu anaweza hata kusema kwamba Lawi, ambaye hupokea sehemu ya kumi, alitoa hiyo sehemu ya kumi kupitia kwa Abrahamu, 10 kwa sababu Melkizedeki alipokutana na Abrahamu, Lawi alikuwa bado katika viuno vya baba yake wa zamani.
Ukuhani Mpya Unamaanisha Sheria Mpya
Paulo anaonyesha kwamba Sheria na ukuhani wa Walawi vilikuwa duni, kwa kuwa mfumo mwingine tofauti na utaratibu mwingine wa ukuhani vinachukua nafasi yake. Ukuhani wa Walawi haukuweza kufikia ukamilifu, au kusudi, ambalo uliwekwa kwa ajili yake: msamaha wa dhambi kwa njia ya kafara ya kutosha ya upatanisho. Kwa hiyo kuhani mwingine aliahidiwa, kwa mfano wa ukuhani wa awali wa Melkizedeki, ambao wenyewe ulikuwa mfano wa mambo yajayo (miaka 400 kabla ya Sheria), wala si kwa mfano wa Aroni. Ukuhani unapobadilishwa, sheria ambayo uliwekwa juu yake lazima ibadilishwe pia. Kwa maana Kristo, ambaye mambo haya yanasemwa kumhusu (Zaburi 110:4), ni wa kabila la Yuda, ambalo halikuwa na haki ya kuhudumu katika madhabahu ya Wayahudi. Na inaonekana wazi zaidi kwamba Sheria na ukuhani vyote vilipaswa kubadilishwa, kwa kuwa imetabiriwa kwamba kuhani mwingine atatokea kwa mfano wa Melkizedeki. Anawekwa si kulingana na Sheria, ambayo inalingana na hali ya kimwili ya mwanadamu na kuongoza kwenye kifo, bali kulingana na nguvu ya mfumo mkamilifu zaidi, unaoahidi ukuhani na uzima usio na mwisho, kama Mungu mwenyewe alivyotangaza.
11 Kama ukamilifu ungeweza kupatikana kwa njia ya ukuhani wa Walawi (kwa kuwa katika msingi huo, sheria ilitolewa kwa watu), kwa nini basi imekuwepo haja ya kuja kuhani mwingine: kuhani kwa mfano wa Melkizedeki, wala si kwa mfano wa Aroni? 12 Kwa kuwa yanapotokea mabadiliko ya ukuhani, pia lazima yawepo mabadiliko ya sheria. 13 Yeye ambaye mambo haya yanasemwa alikuwa wa kabila lingine, na hakuna mtu wa kabila hilo aliyewahi kuhudumu katika madhabahu. 14 Kwa maana ni dhahiri kwamba Bwana wetu alitoka katika uzao wa Yuda, tena kuhusu kabila hilo Mose hakusema lolote kwa habari za makuhani. 15 Tena hayo tuliyosema yako wazi zaidi kama akitokea kuhani mwingine kama Melkizedeki, 16 yeye ambaye amefanyika kuhani si kwa misingi ya sheria kama ilivyokuwa kwa baba zake, bali kwa misingi ya uwezo wa uzima usioharibika. 17 Kwa maana imeshuhudiwa kwamba:
“Wewe ni kuhani milele,
kwa mfano wa Melkizedeki.”
Ukuhani Uliothibitishwa kwa Kiapo
Paulo anatangaza kwamba sheria ya awali kuhusu ukuhani imewekwa kando, kwa sababu ilikuwa dhaifu na isiyofaa kwa kusudi la ukombozi wa mwanadamu. Sheria ya Mose haikumfanya mtu yeyote kuwa mkamilifu. Lakini kuletwa kwa tumaini lililo bora zaidi na ukuhani ulio bora zaidi kuliikamilisha na kuitimiliza Sheria, na kuwawezesha wote, wala si kuhani mkuu pekee, kuikaribia madhabahu ya Mungu kwa njia ya dhabihu ya Kristo. Ukuhani wa Kristo uliwekwa wakfu kwa kiapo, kuonyesha kwamba hauwezi kubadilika, na kwamba ni bora kuliko ukuhani ulioanzishwa bila kiapo, kwa muda tu, ili ubadilishwe kadiri Mungu apendavyo. Kwa kiapo hiki kizito Yesu alifanywa kuwa mdhamini, au mwenye kudhamini, wa agano lililo bora kuliko lile la Mose, ambalo lilikuwa na makuhani wengi kwa sababu kifo kiliwaondoa. Lakini ukuhani wa Kristo, uliothibitishwa kwa kiapo, hauwezi kuhamishiwa kwa mrithi yeyote, kwa sababu yeye anaishi milele.
18 Kwa upande mmoja, ile amri ya mwanzo isiyofaa na dhaifu imebatilishwa 19 (kwa maana sheria haikufanya kitu chochote kuwa kikamilifu). Kwa upande mwingine, tumeletewa tumaini lililo bora zaidi ambalo linatuleta karibu na Mungu.
20 Nalo tumaini hilo halikutolewa pasipo kiapo! Wengine walikuwa makuhani pasipo kiapo chochote, 21 lakini Yesu alifanywa kuhani kwa kiapo wakati Mungu alimwambia:
“Bwana ameapa
naye hatabadilisha mawazo yake:
‘Wewe ni kuhani milele.’ ”
22 Kwa ajili ya kiapo hiki, Yesu amekuwa mdhamini wa agano lililo bora zaidi.
23 Basi pamekuwepo na makuhani wengi wa aina hiyo, kwa kuwa kifo kiliwazuia kuendelea na huduma yao ya ukuhani. 24 Lakini kwa sababu Yesu anaishi milele, anao ukuhani wa kudumu.
Kristo Anaweza Kuokoa Kabisa
Paulo anatumia hoja hii: kwa kuwa ukuhani wa Kristo haubadiliki, na Kristo anaishi milele katika mwili, anaweza kuwaokoa kabisa wale wanaomkaribia Mungu kupitia upatanishi na maombezi yake. Kuhani mkuu wa namna hiyo aliwafaa wanadamu: mtakatifu na mwenye rehema, asiyechafuliwa na udhaifu wowote wa dhambi, aliyetengwa na wenye dhambi na shughuli za kidunia, na aliyeinuliwa juu ya malaika wote wa Mungu. Tofauti na makuhani wa Wayahudi, hakuhitaji kutoa dhabihu kila siku kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe na kisha kwa ajili ya dhambi za watu. Hakutoa dhabihu yoyote kwa ajili yake mwenyewe, bali kwa ajili ya watu, mara moja, msalabani. Kwa maana Sheria, ambayo si kamilifu, huwaweka kuwa makuhani wakuu watu ambao si wakamilifu, na ambao kwa hiyo wanahitaji dhabihu zinazotolewa tena na tena. Lakini neno la kiapo (Zaburi 110), lililokuja miaka mia tano baada ya kutolewa kwa Sheria, lilimweka Mwana kuwa kuhani mkuu milele, na kwa neno hilo ukuhani wa Sheria ukabatilishwa. Katika hoja yake yote, Paulo anahitimisha kwamba wale waliojitenga na Ukristo na kurudi katika dini ya Kiyahudi waliacha kilicho kamilifu kwa ajili ya kisicho kamilifu, na kinachodumu milele kwa ajili ya kile kilichokuwa sasa kimeondolewa.
25 Kwa hiyo anaweza kuwaokoa kabisa wale wanaomjia Mungu kupitia kwake, kwa sababu yeye adumu daima kuomba kwa ajili yao.
26 Kwa kuwa ilitupasa tuwe na Kuhani Mkuu wa namna hii, yaani, aliye mtakatifu, asiye na lawama, asiye na dosari, aliyetengwa na wenye dhambi na kuinuliwa juu ya mbingu. 27 Yeye hahitaji kutoa dhabihu siku kwa siku kwa ajili ya dhambi, kwanza kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe, kisha kwa ajili ya dhambi za watu kama wale makuhani wakuu wengine. Yeye alitoa dhabihu kwa ajili ya dhambi zao mara moja tu, alipojitoa mwenyewe. 28 Kwa kuwa sheria huwaweka makuhani wakuu watu ambao ni dhaifu; lakini lile neno la kiapo, lililokuja baada ya sheria, lilimweka Mwana, ambaye amefanywa kuwa mkamilifu milele.
Kristo Anahudumu katika Maskani ya Kweli
Paulo anasisitiza kwamba jambo kuu katika yote aliyojadili ni hili: Wakristo wana kuhani mkuu aliye mkuu, aliyeinuliwa hadi kwenye kiti cha enzi cha Mungu, mhudumu wa mahali patakatifu halisi pa maskani ya kweli, yaani mbingu, zilizowekwa na Mungu wala si na mwanadamu kama maskani ya Wayahudi. Na kwa kuwa kila kuhani mkuu hutoa zawadi na dhabihu kila siku duniani, Kristo, akiwa kuhani mkuu, lazima pia awe na dhabihu fulani ya kutoa mbinguni. Duniani asingeweza kuhudumu kama kuhani, kwa kuwa familia ya Aroni iliwekwa kutoa zawadi kulingana na Sheria katika hekalu la Wayahudi. Huduma yao ni kivuli au nakala ya huduma ya Kristo mbinguni, kama vile maskani yenyewe ilivyokuwa mfano wa vitu vilivyo mbinguni (Waebrania 9:23) alioonyeshwa Mose mlimani.
1 Basi jambo tunalotaka kulisema ni hili: Tunaye Kuhani Mkuu ambaye ameketi mkono wa kuume wa kiti cha enzi cha Aliye Mkuu mbinguni, 2 yeye ahudumuye katika patakatifu, hema la kweli lililowekwa na Bwana, wala si na mwanadamu.
3 Kila kuhani mkuu huwekwa ili atoe sadaka na dhabihu. Vivyo hivyo, ilikuwa jambo muhimu kwa huyu Kuhani naye awe na kitu cha kutoa. 4 Kama angekuwa duniani, hangekuwa kuhani, kwa sababu tayari wapo watu watoao sadaka kama ilivyoelekezwa na sheria. 5 Wanahudumu katika patakatifu palipo mfano na kivuli cha mambo ya mbinguni. Hii ndiyo sababu Mose alionywa alipokaribia kujenga hema, akiambiwa: “Hakikisha kuwa unavitengeneza vitu vyote kwa mfano ulioonyeshwa kule mlimani.”
Agano Jipya Linachukua Nafasi ya Agano la Kale
Paulo anathibitisha kwamba ukuhani wa Wakristo ni bora kuliko ule wa Walawi, kwa sababu umejengwa juu ya ahadi zilizo bora zaidi. Kupitia baraka za kidunia na za muda, agano la kale lilikuwa kivuli cha baraka za milele na za kiroho za agano jipya. Kama agano la kale lisingekuwa la muda na lenye upungufu, kusingekuwa na haja ya jingine. Mungu mwenyewe alionyesha jinsi agano la kale lilivyokuwa halina ufanisi, na jinsi agano jipya lilivyokuwa bora zaidi, alipowakemea Wayahudi kupitia nabii wake Yeremia (Yeremia 31:31–34). Agano jipya lingeandikwa mioyoni mwa watu, likiongoza matendo yao, si juu ya mawe kama lile la kale. Badala ya familia moja kutengwa ili kuwafundisha ndugu zao (Kumbukumbu la Torati 6:7), wote watastahili kuwa walimu, wakifundisha kuhusu msamaha wa dhambi na maovu kupitia imani katika damu na dhabihu ya Kristo. Kwa kuahidi agano jipya, Mungu amelifanya lile la kwanza kuwa la kale. Na kile ambacho kimekuwa kisichofaa na kuchakaa kiko tayari kutoweka, au kukoma kuwepo.
6 Lakini huduma aliyopewa Yesu ni bora zaidi kuliko yao, kama vile agano ambalo yeye ni mpatanishi wake lilivyo bora zaidi kuliko lile la zamani, nalo limewekwa misingi wa ahadi zilizo bora zaidi.
7 Kwa maana kama hapakuwa na kasoro katika lile agano la kwanza, pasingekuwa na haja ya kutafuta nafasi kwa ajili ya jingine. 8 Lakini Mungu aliona kosa kwa watu, naye akasema:
“Siku zinakuja, asema Bwana,
nitakapofanya agano jipya
na nyumba ya Israeli
na nyumba ya Yuda.
9 Agano langu halitakuwa kama lile
nililofanya na baba zao
nilipowashika mkono
kuwaongoza watoke nchi ya Misri,
kwa sababu hawakuendelea kuwa waaminifu katika agano langu,
nami nikawaacha,
asema Bwana.
10 Hili ndilo agano nitakalofanya na nyumba ya Israeli
baada ya siku zile, asema Bwana.
Nitaziweka sheria zangu katika nia zao
na kuziandika mioyoni mwao.
Nitakuwa Mungu wao,
nao watakuwa watu wangu.
11 Mtu hatamfundisha tena jirani yake,
wala mtu kumfundisha ndugu yake akisema, ‘Mjue Bwana,’
kwa sababu wote watanijua mimi,
tangu aliye mdogo kabisa kwao, hadi aliye mkuu sana.
12 Kwa sababu nitasamehe uovu wao,
wala sitazikumbuka dhambi zao tena!”
13 Kwa kuliita agano hili “jipya,” Mungu amefanya lile agano la kwanza kuwa kuukuu; nacho kitu kinachoanza kuchakaa na kuwa kikuukuu kiko karibu kutoweka.
Maskani Inatangulia Kuonyesha Mambo Bora Zaidi
Kutokana na hali ya maskani na huduma zilizofanywa ndani yake, Paulo anaonyesha kwamba mambo hayo yalikuwa mifano ya mambo bora zaidi ambayo yangekuja. Akiwa na hilo akilini, anawakumbusha vifaa vilivyokuwa katika sehemu ya maskani iliyowakilisha ulimwengu unaoonekana, iliyoitwa Mahali Patakatifu (Kutoka 35:26–40), na vile vilivyowekwa katika sehemu iliyokuwa nyuma ya pazia la pili, iliyoitwa Patakatifu pa Patakatifu. Maskani ilipokuwa imepangwa hivyo kwa maelekezo ya Mungu, makuhani walifanya daima huduma ya Mungu katika sehemu yake ya kwanza, ambayo iliwakilisha ibada ambayo wanadamu wanamtolea Mungu asiyeonekana hapa duniani. Katika sehemu ya pili, kuhani mkuu aliingia siku moja tu kwa mwaka, na humo alitoa damu ya mnyama aliyetolewa dhabihu kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe na za watu (Walawi 16:14, 15). Kwa hayo yote, Roho Mtakatifu, aliyeweka utaratibu huo, alionyesha kwamba njia ya kuingia mbele za Mungu mwenyewe haikuwa imejulikana kwa wanadamu kupitia ibada ya maskani ya kwanza. Mfano huo au kivuli hicho cha mambo yajayo kilikuwa bado kipo wakati wa Paulo katika huduma ya hekaluni, ambamo hutolewa zawadi na dhabihu ambazo hazikuweza kuondoa hatia ya dhambi katika dhamiri, kwa kuwa zilikuwa mifano tu ya usafi wa kiroho uliohitajika wakati ibada ya Mungu ilipofanywa upya chini ya utaratibu wa injili.
1 Basi agano lile la kwanza lilikuwa na kanuni zake za kuabudu na pia patakatifu pake pa kidunia. 2 Hema ilitengenezwa. Katika sehemu yake ya kwanza kulikuwa na kinara cha taa, meza na mikate iliyowekwa wakfu; hii sehemu iliitwa Mahali Patakatifu. 3 Nyuma ya pazia la pili, palikuwa na sehemu iliyoitwa Patakatifu pa Patakatifu, 4 ambapo palikuwa na yale madhabahu ya dhahabu ya kufukizia uvumba, na lile Sanduku la Agano lililofunikwa kwa dhahabu. Sanduku hili lilikuwa na gudulia la dhahabu lenye mana, ile fimbo ya Aroni iliyochipuka, na vile vibao vya mawe vya Agano. 5 Juu ya lile Sanduku kulikuwa na makerubi ya Utukufu yakitilia kivuli kile kifuniko ambacho ndicho kiti cha rehema. Lakini hatuwezi kueleza vitu hivi kwa undani sasa.
6 Basi vitu hivi vilipokuwa vimepangwa, makuhani waliingia daima katika sehemu ya kwanza ya hema ili kufanya taratibu zao za ibada. 7 Lakini ni kuhani mkuu peke yake aliyeingia ndani ya sehemu ya pili ya hema. Tena hii ilikuwa mara moja tu kwa mwaka, na hakuingia kamwe bila damu, ambayo alitoa kwa ajili yake mwenyewe na kwa ajili ya dhambi za watu walizotenda bila kukusudia. 8 Kwa njia hii, Roho Mtakatifu alikuwa anaonyesha kwamba, maadamu ile hema ya kwanza ilikuwa bado imesimama, njia ya kuingia Patakatifu pa Patakafifu ilikuwa bado haijafunguliwa. 9 Huu ulikuwa mfano kwa ajili ya wakati wa sasa, kuonyesha kwamba sadaka na dhabihu zilizokuwa zikitolewa hazikuweza kusafisha dhamiri ya mtu anayeabudu. 10 Lakini hizi zilishughulika tu na vyakula na vinywaji, pamoja na taratibu mbalimbali za kunawa kwa nje, kanuni kwa ajili ya mwili zilizowekwa hadi wakati utimie wa matengenezo mapya.