Ang mga Panultihon ni Solomon (continued)
984 sa wala pa si Cristo
Biblica® Open Ang Pulong sa Dios™ (OCCB)
1 Mas maayo pa ang kabos nga nagkinabuhi ug matarong
kaysa buang-buang nga bakakon.
2 Dili maayo nga kugihan ka apan walay nahibaloan.
Dili usab maayo nga magdali-dali kay basig masayop ka.
3 Adunay mga tawo nga nagdaot sa ilang kaugalingon
pinaagi sa ilang kabuang,
ug unya ang Ginoo pa ang ilang basolon.
4 Ang adunahan daghag higala,
apan ang kabos biyaan sa iyang mga higala.
5 Ang bakakon nga saksi silotan,
ug si bisan kinsa nga gabakak dili makalingkawas sa silot.
6 Daghan ang makighigala sa mga iladong tawo aron paboran sila,
ug ang tanang mga tawo makighigala sa manggihatagon.
7 Kon kabos ka, dili ka tagdon sa imong mga paryente,
ug labaw na gayod sa imong mga higala.
Kon kinahanglanon mo sila,
dili mo sila madangpan.
8 Ang tawo nga nagtinguha nga magmaalamon nahigugma sa iyang kaugalingon,
ug siya magmauswagon.
9 Ang bakakon nga saksi silotan,
ug si bisan kinsa nga gabakak malaglag.
10 Dili angayan nga magkinabuhi sa kaharuhay
ang tawong buang-buang,
ug labi nang dili angayan nga mogahom
sa mga tigdumala ang usa ka ulipon.
11 Kon mapailubon ka, nagpadayag kana nga maalamon ka.
Ug kon magpasaylo ka sa mga nakasala kanimo,
maghatod kinig kadungganan kanimo.
12 Ang kasuko sa hari sama sa ngulob sa liyon,
apan ang iyang kaayo sama sa yamog sa tanaman.
13 Ang buang-buang nga anak makadala ug kalaglagan sa iyang amahan.
Ang asawa nga tagawtawan perwisyo sama sa nagtulo nga atop.
14 Mapanunod gikan sa ginikanan ang balay ug ang uban pang kabtangan,
apan ang Ginoo lang ang makahatag ug maalamon nga asawa.
15 Kon tapolan ka ug sige rag katulog,
magutman ka gayod.
16 Ang tawo nga nagtuman sa mga sugo sa Dios magkinabuhi sa dayon,
apan ang wala nagtuman mamatay.
17 Kon mohatag ka sa mga kabos,
sama lang nga nagpahulam ka sa Ginoo,
kay ang Ginoo mobayad kanimo.
18 Disiplinaha ang imong mga anak
samtang aduna pay panahon.
Kon dili mo sila disiplinahon,
giguba mo ang ilang kinabuhi.
19 Pasagdi nga manubag sa iyang binuhatan
ang tawong daling masuko,
kay kon tabangan mo siya, utrohon ra gihapon na niya.
20 Pamatia ang mga tambag ug pagtul-id sa imong pamatasan
aron magmaalamon ka sa umaabot.
21 Daghan kitag mga plano,
apan ang kabubut-on sa Ginoo maoy matuman.
22 Ganahan kitag tawo nga maayo.
Mas maayo pa ang tawong kabos kaysa bakakon.
23 Tahora ang Ginoo ug mabuhi kag dugay, kontento,
ug layo sa katalagman.
24 Adunay mga tawo nga labihan gayod katapolan
nga bisan sa pagkaon kapuyan pa.
25 Angay kastigohon ang mga bugal-bugalon
aron ang sama nilang
walay alamag makat-on nga magmaalamon.
Badlonga ang tawong maalamon
ug mosamot siya kamaalamon.
26 Makauulaw ug talamayon ang anak nga modagmal
sa iyang amahan ug mopalayas sa iyang inahan.
27 Anak, kon dili ka mamati
sa mga pagtul-id sa imong pamatasan,
gisalikway mo ang mga pagtulon-an nga naghatag ug kaalam.
28 Ang bakakon nga saksi nagpakawalay-bili sa hustisya,
ug ang tawong daotan ganahan gayod nga mohimog daotan.
29 Sigurado gayod nga silotan
ang mga bugal-bugalon ug mga buang-buang.
20:1 Ang sobra nga pag-inom sa ilimnong makahubog magpahimo sa tawo nga bastos.
Ang tawo nga maghubog-hubog dili maalamon.
2 Makalilisang ang hari kon masuko murag nagangulob nga liyon.
Kon pasuk-on mo siya, patyon ka gayod niya.
3 Dalaygon ang tawo nga maglikay sa kasamok;
ang buang-buang lang ang gustog gubot.
4 Ang tapolan nga modaro sa panahon sa tingtanom walay anihon.
5 Ang huna-huna sa tawo mahimong sama kalawom sa tubig,
apan kon maalamon ka, matugkad mo kini.
6 Daghan ang moingon nga maayo silang tawo,
apan anaa ba kanilay masaligan?
7 Ang matarong nga tawo dili salawayon.
Bulahan ang iyang mga anak nga nagsunod sa iyang pamatasan.
8 Kon mohukom ang hari, sutaon gayod niya pag-ayo
kon kinsay naghimog daotan.
9 Wala gayoy makaingon nga hinlo na gayod ang iyang kasing-kasing,
nga wala na gayod siyay sala.
10 Ngil-aran ang Ginoo sa manglimbong
ug timbang o pagtakos.
11 Ang mga binuhatan sa usa ka batan-on nagpadayag sa iyang pamatasan,
kon siya matarong o dili.
12 Gihatagan kita sa Ginoo ug mata aron makakita
ug dalunggan aron makabati.
13 Kon sige ka lang ug katulog, magutman ka.
Bangon ug pagtrabaho,
ug moabunda ang imong pagkaon.
14 Sawayon sa mamalitay ang baligya aron makahangyo siya.
Apan kon mapalit na niya kini, ipasigarbo dayon niya kini.
15 Daghang mga bulawan ug mahalong mga bato,
apan diyutay ra ang manulti nga adunay kaalam.
16 Kon adunay tawo nga mosaad nga siyay mobayad kanimo
sa utang sa tawo nga dili niya kaila,
siguroha nga makakuha ka gikan kaniya ug garantiya,
aron masiguro mo nga mobayad siya.
17 Ganahag kaon ang tawo sa iyang linimbongan,
apan sa ulihi, mahisama kini sa balas diha sa iyang baba.
18 Pangayog tambag kabahin sa imong mga plano
o sa dili ka pa moadto sa gira.
19 Ang libakira manabi ug mga sekreto,
busa likayi ang tawo nga sama niana.
20 Ang anak nga manunglo ug ginikanan mamatay
sama sa suga nga napalong diha sa kangitngit.
21 Ang panulondon nga sa sinugdan imong gikuha sa dili pa hustong panahon
dili makahatag kanimo ug kaayohan sa kaulahian.
22 Ayaw panimalos. Salig lang sa Ginoo,
ug tabangan ka niya.
23 Ginakangil-aran sa Ginoo ang mga tawong nanglimbong sa timbangan.
Dili kana maayo nga buhat.
24 Ang Ginoo maoy nagbuot sa atong kinabuhi,
busa dili nato mahibaloan ang atong kapalaran.
25 Makuyaw ang pagdali-dali ug saad nga imong ihalad ang usa ka butang ngadto sa Ginoo.
Kinahanglang huna-hunaon mo una kini sa dili ka pa mosaad.
26 Kon mohukom ang maalamon nga hari,
sigurohon gayod niya kon kinsay naghimo ug daotan,
ug silotan niya kini.
27 Ang atong konsensya o huna-huna
gamiton sa Ginoo sa paglamdag sa atong kinabuhi
aron masusi nato ang atong pagkatawo.
28 Kon buotan ug matinud-anon ang usa ka hari,
walay daotang mahitabo kaniya ug molungtad ang iyang paghari.
29 Garbo sa mga batan-on ang ilang kusog,
ug dungog sa mga tigulang ang ilang katigulangon.
30 Usahay maayo nga masilotan kita
aron magbag-o kita.