Uchaguzi Huru wa Mungu wa Yakobo Badala ya Esau
Kwa mfano wa Esau na Yakobo, Paulo anathibitisha kwamba kukataliwa kwa Wayahudi hakutii shaka uaminifu wa Mungu, kwa kuwa ana haki kuu ya kuchagua, au kuita, apendavyo. Watoto hao, waliowakilisha mataifa, walikuwa bado hawajazaliwa, kwa hiyo hawangeweza kustahili kupendelewa na Mungu wala kustahili kuachwa nje ya agano lake. Kwa hiyo, tofauti hizo hutegemea waziwazi uchaguzi huru wa Mungu, na zinaonyesha kusudi la Mungu katika kuchagua.
58 BK
Biblica® Toleo Wazi Neno: Bibilia Takatifu™ (OKCV)
10 Wala si hivyo tu, bali pia watoto aliowazaa Rebeka walikuwa na baba huyo huyo mmoja, yaani, baba yetu Isaki. 11 Lakini, hata kabla hao mapacha hawajazaliwa au kufanya jambo lolote jema au baya, ili kwamba kusudi la Mungu la kuchagua lipate kusimama, 12 si kwa matendo, bali kwa yeye mwenye kuita, Rebeka aliambiwa, “Yule mkubwa atamtumikia yule mdogo.” 13 Kama vile ilivyoandikwa, “Nimempenda Yakobo, lakini nimemchukia Esau.”
Uchaguzi wa Mungu wa Mataifa Ni wa Haki
Paulo anaendeleza hoja yake kwa kuthibitisha kwamba uchaguzi huru wa Mungu, kwa habari ya mataifa, unapatana kikamilifu na haki yake, kwa kuwa ana haki kuu ya kutoa baraka na rehema zake kwa hiari yake mwenyewe apendavyo. Hili linaonyeshwa katika Waisraeli wa zamani, ambao Mungu, kwa rehema yake ya hiari, aliwasamehe dhambi zao kama taifa baada ya kuabudu ndama wa dhahabu (Kutoka 33:9), kama alivyomwambia Mose. Kwa maana hakuna mtu anayeweza kamwe kustahili rehema ya Mungu au kuidai kuwa haki yake. Kama Mungu angependezwa, Waisraeli, baada ya kuiacha imani yao, wangeweza kuachwa waendelee kuwapo kama taifa, kama Wamisri walivyokuwa, kwa kusudi la kuonyesha katika maangamizi na adhabu yao uweza usio na kikomo wa Mungu na chuki yake dhidi ya dhambi. Kisha Paulo anadokeza kukataliwa kwa Wayahudi kwa kusema kwamba watu bado wanapewa zawadi hiyohiyo ya rehema ya bure, na kwamba adhabu hiyohiyo, kama mfano, itawapata wale wanaoendelea kujifanya wagumu katika dhambi, wakipinga, kama Wamisri walivyofanya, ushahidi waliopewa kwa neema.
14 Tuseme nini basi? Je, Mungu ni dhalimu? La, hasha! 15 Kwa maana Mungu alimwambia Mose,
“Nitamrehemu yeye nimrehemuye,
na pia nitamhurumia yeye nimhurumiaye.”
16 Kwa hiyo haitegemei kutaka kwa mwanadamu au jitihada, bali hutegemea huruma ya Mungu. 17 Kwa maana Maandiko yamwambia Farao, “Nilikuinua kwa kusudi hili hasa, ili nipate kuonyesha uweza wangu juu yako, na ili Jina langu lipate kutangazwa duniani yote.”
18 Kwa hiyo basi, Mungu humhurumia yeye atakaye kumhurumia na humfanya mgumu yeye atakaye kumfanya mgumu.
Kama Mfinyanzi, Mungu Huyainua na Kuyakataa Mataifa
Hapa Paulo anamleta Myahudi anayesema, “Basi kwa nini Mungu bado analaumu? Kwa maana ni nani awezaye kuyapinga mapenzi yake?”, ikiwa Mungu ameazimia kuyaangamiza mataifa. Paulo anajibu, “Lakini wewe ni nani, Ee mwanadamu, hata umjibu Mungu kwa kupinga?” Anatetea haki ya matendo ya Mungu kwa Wayahudi na watu wa Mataifa, na anaonyesha mamlaka yake kamili juu ya mataifa, akiliinua taifa moja na kulikataa jingine, kwa kurejelea mfano wa Yeremia wa mfinyanzi. Kisha anatumia mfano huo moja kwa moja zaidi kuelezea hali ya sasa ya Wayahudi na watu wa Mataifa. Kama Wamisri, baada ya ushahidi wa mara kwa mara wa subira ya Mungu, Wayahudi walikuwa vyombo vya ghadhabu vilivyoandaliwa kwa uharibifu, wakifanya uweza wa Mungu wa kuokoa ujulikane. Kupitia wao, watu wa Mataifa walioamini waliandaliwa kwa utukufu wa kuingizwa katika kanisa la Mungu linaloonekana, na pamoja na Wayahudi walioamini waliitwa kuwa watu wa Mungu na vyombo vya rehema yake. Manabii wao wenyewe wa zamani walitabiri na kufundisha kweli hizohizo.
19 Basi mtaniambia, “Kama ni hivyo, kwa nini basi bado Mungu anatulaumu? Kwa maana ni nani awezaye kupinga mapenzi yake?” 20 Lakini, ewe mwanadamu, u nani wewe ushindane na Mungu? “Je, kilichoumbwa chaweza kumwambia yeye aliyekiumba, ‘Kwa nini umeniumba hivi?’ ” 21 Je, mfinyanzi hana haki ya kufinyanga kutoka bonge moja vyombo vya udongo, vingine kwa matumizi ya heshima na vingine kwa matumizi ya kawaida?
22 Iweje basi, kama Mungu kwa kutaka kuonyesha ghadhabu yake na kufanya uweza wake ujulikane, amevumilia kwa uvumilivu mwingi vile vyombo vya ghadhabu vilivyoandaliwa kwa uharibifu? 23 Iweje basi, kama yeye alitenda hivi ili kufanya wingi wa utukufu wake ujulikane kwa vile vyombo vya rehema yake, alivyotangulia kuvitengeneza kwa ajili ya utukufu wake, 24 yaani pamoja na sisi, ambao pia alituita, si kutoka kwa Wayahudi peke yao, bali pia kutoka kwa watu wa Mataifa?
25 Kama vile Mungu asemavyo katika Hosea:
“Nitawaita ‘watu wangu’
wale ambao si watu wangu;
nami nitamwita ‘mpenzi wangu’
yeye ambaye si mpenzi wangu,”
26 tena,
“Itakuwa hasa mahali pale walipoambiwa,
‘Ninyi si watu wangu,’
wao wataitwa ‘wana wa Mungu aliye hai.’ ”
27 Isaya anapiga kelele kuhusu Israeli:
“Ingawa idadi ya wana wa Israeli
ni wengi kama mchanga wa pwani,
ni mabaki yao tu watakaookolewa.
28 Kwa kuwa Bwana ataitekeleza
hukumu yake duniani kwa haraka
na kwa ukamilifu.”
29 Ni kama vile alivyotabiri Isaya akisema:
“Kama Bwana Mwenye Nguvu Zote
asingelituachia uzao,
tungelikuwa kama Sodoma,
tungelifanana na Gomora.”
Israeli Alijikwaa kwa Kukosa Imani
Baada ya kueleza wazi kukataliwa kwa Wayahudi na kuonyesha kwamba kunapatana na kweli na haki ya Mungu, Paulo anamleta Myahudi anayeuliza ikiwa watu wa Mataifa, ambao hawakufuata kanuni ya haki iliyotolewa katika Sheria ya Mose, sasa wamepata haki itokanayo na imani na mapendeleo ya watu waliochaguliwa na Mungu, huku Wayahudi, waliofuata haki ya Sheria, wakiwa hawajapata haki kwa kuamini Injili. Paulo anatangaza kwamba sababu ya kukataliwa kwao ilikuwa kutokuwa na imani na kutegemea kwao matendo ya Sheria, jambo lililowafanya watafute kuhesabiwa haki kwa kushika taratibu zake za ibada, kama mmoja wa manabii wao wenyewe alivyokuwa ametabiri. Paulo anarudia kueleza tamaa yake kuu ya kwamba Wayahudi waamini na kuokolewa. Anakiri kwamba wana bidii kwa ajili ya utukufu wa Sheria, lakini bidii hiyo haikuwa na ufahamu wa kusudi na lengo la taratibu zake za ibada. Kutoujua kwao mpango wa Mungu wa wokovu kwa njia ya imani kuliwafanya wajaribu kuanzisha njia yao wenyewe ya kuhesabiwa haki, kwa njia ya dhabihu na sherehe za Sheria, na kukawazuia kujitiisha kwa haki itokanayo na imani, ambayo Mungu anaitaka kuwa njia pekee ya wokovu.
30 Kwa hiyo tuseme nini basi? Kwamba watu wa Mataifa ambao hawakutafuta haki, wamepata haki ile iliyo kwa njia ya imani. 31 Lakini Israeli, ambao walijitahidi kupata haki kwa njia ya sheria, hawakuipata. 32 Kwa nini? Kwa sababu hawakuitafuta kwa njia ya imani bali kwa njia ya matendo. Wakajikwaa kwenye lile “jiwe la kukwaza.” 33 Kama ilivyoandikwa:
“Tazama naweka katika Sayuni jiwe la kukwaza watu
na mwamba wa kuwaangusha.
Yeyote atakayemwamini
hataaibika kamwe.”
10:1 Ndugu zangu, shauku ya moyo wangu na maombi yangu kwa Mungu ni kwa ajili ya Waisraeli, kwamba waokolewe. 2 Kwa maana ninaweza nikashuhudia wazi kwamba wao wana juhudi kubwa kwa ajili ya Mungu, lakini juhudi yao haina maarifa. 3 Kwa kuwa hawakuijua haki itokayo kwa Mungu, wakatafuta kuweka haki yao wenyewe, hawakujitia chini ya haki ya Mungu.
Kristo Ndiye Mwisho wa Sheria
Ili kuwashawishi Wayahudi kwamba wamekosea kuhusu kuhesabiwa haki kwa Sheria yao, Paulo anaeleza aina ya haki inayotakiwa na Sheria na aina inayotakiwa na injili. Anathibitisha kwamba Kristo mwenyewe alikuwa mwisho, au ukamilifu, wa Sheria, lengo kuu la taratibu na dhabihu zake zote. Mose ametangaza kwamba hakuna anayeweza kuhesabiwa haki kwa Sheria, kwa sababu hakuna aliyeweza kutimiza amri zake. Lakini sheria, au kanuni, ya imani, kama Mose anavyoieleza (Kumbukumbu la Torati 30:11–14), haihitaji ishara kutoka mbinguni ambazo Wayahudi walidai, yaani Kristo ashuke tena kutoka mbinguni na afufuke tena kutoka kwa wafu, kwa maana neno lilikuwa karibu nao sikuzote, nao walipewa uwezo wa kulitimiza. Ndivyo ilivyo kwa injili: inatutaka tukiri imani yetu katika Yesu Kristo na tusadiki mioyoni mwetu ukweli wa ufufuo wake, na hivyo kuzaa maisha ya haki. Maandiko yametangaza kwamba hakuna atakayetahayarishwa au kukatishwa tamaa katika tumaini lake, na kwamba mpango wa ukombozi unawafikia wote, Myahudi na mtu wa Mataifa, kwa maana wote wanaomwamini Kristo na kumwita wataokolewa.
4 Kwa maana Kristo ni ukomo wa sheria ili kuwe na haki kwa kila mtu aaminiye.
5 Mose anaandika kuhusu haki ile itokanayo na sheria, kwamba, “Mtu atendaye matendo hayo ataishi kwa hayo.” 6 Lakini ile haki itokanayo na imani husema hivi: “Usiseme moyoni mwako, ‘Ni nani atakayepanda mbinguni?’ ” (yaani ili kumleta Kristo chini) 7 “au ‘Ni nani atashuka kwenda kuzimu?’ ” (yaani ili kumleta Kristo kutoka kwa wafu.) 8 Lakini andiko lasemaje? “Lile neno liko karibu nawe, liko kinywani mwako na moyoni mwako,” yaani, lile neno la imani tunalolihubiri. 9 Kwa sababu kama ukikiri kwa kinywa chako kwamba “Yesu ni Bwana,” na kuamini moyoni mwako kwamba Mungu alimfufua kutoka kwa wafu, utaokoka. 10 Kwa maana kwa moyo mtu huamini na hivyo kuhesabiwa haki, tena kwa kinywa mtu hukiri na hivyo kupata wokovu. 11 Kama yasemavyo Maandiko, “Yeyote amwaminiye hataaibika kamwe.” 12 Kwa maana hakuna tofauti kati ya Myahudi na Myunani, yeye ni Bwana wa wote, mwenye utajiri kwa wote wamwitao. 13 Kwa maana, “Kila mtu atakayeliitia Jina la Bwana, ataokolewa.”
Paulo Anatetea Utume Wake Kutoka kwa Mungu kwa watu wa Mataifa
Kutokana na unabii wa Agano Jipya ambao sasa unatimizwa, Paulo anaongozwa kutetea kazi aliyotumwa na Mungu kuifanya na ile ya mitume wengine. Anauliza jinsi unabii huo, uliotabiri kukubaliwa kwa watu wa Mataifa, ungeweza kutimizwa, kwa kuwa bila injili kusingekuwa na wokovu, na bila wahubiri injili isingeweza kutangazwa. Akiwa Myahudi, anasisitiza kwamba ubaguzi aliokuwa nao ungemzuia kuwapelekea watu wa Mataifa injili kama asingekuwa ameteuliwa na Mungu kufanya hivyo. Kwa kutumia unabii wa Isaya, anaonyesha mafanikio yao makubwa na jinsi wajumbe wa wokovu walivyokaribishwa kwa furaha.
14 Lakini watamwitaje yeye ambaye hawajamwamini? Nao watawezaje kumwamini yeye ambaye hawajamsikia? Tena watamsikiaje bila mtu kuwahubiria? 15 Nao watahubirije wasipopelekwa? Kama ilivyoandikwa, “Tazama jinsi ilivyo mizuri miguu yao wale wanaohubiri habari njema!”
Manabii Walitabiri Kutokuamini kwa Israeli
Hapa Myahudi anafikiriwa akipinga kwamba utume kutoka kwa Mungu ungefanikiwa kikamilifu, ilhali wengi hawakuitii imani ya injili. Paulo anajibu kwamba Roho wa Mungu alikuwa tayari ametabiri matokeo hayo kwa habari ya Wayahudi wenyewe. Anasisitiza kwamba imani hutokana na kuhubiri na kusikia, kwa amri ya Mungu mwenyewe, na anauliza kama wote hawajasikia habari njema za wokovu. Mitume wameihubiri injili kwa Myahudi na pia kwa mtu wa Mataifa, wakitimiza maneno ya mtunga-zaburi, aliyoyatumia kuhusu mafundisho ya miili ya angani yanayofika kila mahali. Paulo anauliza zaidi kama Israeli hawakujua kwamba injili ingehubiriwa kwa watu wa Mataifa, kwa kuwa manabii wao walikuwa wametabiri wazi sana kuitwa kwa watu wa Mataifa na jinsi wangeipokea injili kwa furaha, pamoja na kukataliwa kwa Wayahudi.
16 Lakini si wote waliotii Habari Njema. Kwa maana Isaya asema, “Bwana, ni nani aliyeamini ujumbe wetu?” 17 Basi, imani chanzo chake ni kusikia, na kusikia huja kwa neno la Kristo. 18 Lakini nauliza: Je, wao hawakusikia? Naam, wamesikia, kwa maana:
“Sauti yao imeenea duniani pote,
nayo maneno yao yameenea
hadi miisho ya ulimwengu.”
19 Nami nauliza tena: Je, Waisraeli hawakuelewa? Kwanza, Mose asema,
“Nitawafanya mwe na wivu
kwa watu wale ambao si taifa.
Nitawakasirisha kwa taifa
lile lisilo na ufahamu.”
20 Naye Isaya kwa ujasiri mwingi anasema,
“Nimeonekana na watu wale ambao hawakunitafuta.
Nilijifunua kwa watu
wale ambao hawakunitafuta.”
21 Lakini kuhusu Israeli anasema,
“Mchana kutwa nimewanyooshea
watu wakaidi na wasiotii mikono yangu.”
Mungu Hajawakataa Kabisa Watu Wake
Baada ya kutangaza waziwazi namna hiyo kukataliwa kwa Wayahudi kama taifa, Paulo anawafariji kwa kuwahakikishia kwamba Mungu hajawatupa kabisa watu wake aliowachagua. Kwa maana, kama katika siku za Eliya, bado kutabaki mabaki ya Wayahudi walioongoka ambao, pamoja na watu wa Mataifa wanaoamini, wamechaguliwa kwa njia ya imani kuwa watu wa Mungu, si kwa matendo mema bali kwa neema na fadhili za Mungu pekee.
1 Basi nauliza: Je, Mungu amewakataa watu wake? La, hasha! Mimi mwenyewe ni Mwisraeli, tena uzao wa Abrahamu kutoka kabila la Benyamini. 2 Mungu hajawakataa watu wake, ambao yeye aliwajua tangu mwanzo. Je, hamjui yale Maandiko yasemayo kuhusu Eliya, jinsi alivyomlalamikia Mungu kuhusu Israeli? 3 Alisema, “Bwana, wamewaua manabii wako na kuzibomoa madhabahu zako, nimebaki mimi peke yangu, nao wanataka kuniua?” 4 Je, Mungu alimjibuje? “Nimejibakizia watu elfu saba ambao hawajapiga magoti kumwabudu Baali.” 5 Vivyo hivyo pia, sasa wapo mabaki waliochaguliwa kwa neema ya Mungu. 6 Lakini ikiwa wamechaguliwa kwa neema, si tena kwa msingi wa matendo. Kama ingekuwa kwa matendo, neema isingekuwa neema tena.